TÁC DỤNG ỨC CHẾ VI KHUẨN Xanthomonas oryzae pv. oryzae GÂY BỆNH BẠC LÁ LÚA CỦA DỊCH CHIẾT CÂY MÒ HOA TRẮNG (Clerodendron fragrans Vent.) VÀ ĐƠN ĐỎ (Excoecaria cochinchinensis Lour.) - Trang, Đặng; Nhung, Đoàn; Hải, Nguyễn (Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, 2025)
Bạc lá lúa do vi khuẩn Xanthomonas oryzae pv. oryzae (Xoo) gây ảnh hưởng lớn đến năng suất lúa gạo. Một trong những hướng tiếp cận hiệu quả kiểm soát bệnh là sử dụng chế phẩm chiết xuất từ thực vật. Do đó, nghiên cứu này tiến hành với hai loài thực vật mò hoa trắng (Clerodendron fragrans Vent.) và đơn đỏ (Excoecaria cochinchinensis Lour.) nhằm kiểm tra hiệu suất chiết thu cao khô toàn phần của chúng trong sáu loại dung môi có độ phân cực khác nhau (nước cất, ethanol 70%, chloroform, n - hexane, acetone 100%, acetonitrile 100%), đồng thời đánh giá khả năng ức chế Xoo của các cao khô dịch chiết thu được trong cả điều kiện in vitro và in vivo. Kết quả cho thấy hiệu suất chiết thân - rễ mò hoa trắng dao động từ 8,3% (dung môi n-hexane) đến 29,1% (dung môi ethanol 70%); hiệu suất chiết lá đơn đỏ là từ 7,2% (dung môi chloroform) đến 20,3% (dung môi ethanol 70%). Dung môi ethanol cho cao khô dịch chiết có hoạt tính ức chế vi khuẩn tốt nhất với đường kính vòng vô khuẩn 28,50 ± 0,41 cm ở mò hoa trắng và 21,00 ± 0,41 cm ở đơn đỏ. Nồng độ ức chế vi khuẩn tối thiểu của cao dịch chiết mò hoa trắng sử dụng dung môi ethanol 70% là 1,56 mg/ml và của đơn đỏ là 3,13 mg/ml; nồng độ này còn giảm xuống tương ứng là 0,39 mg/ml và 0,78 mg/ml khi được phối trộn với nano bạc. Cao khô dịch chiết mò hoa trắng nồng độ 3,13 mg/ml, hỗn hợp cao khô dịch chiết mò hoa trắng hoặc đơn đỏ nồng độ 3,13 mg/ml với nano bạc 3,13 ppm đều có khả năng làm giảm mức độ gây bệnh bạc lá của chủng vi khuẩn Xoo 07 từ mức nhiễm xuống mức kháng khi thử nghiệm trên giống lúa IR24.