Ngày nhận bài: 09-05-2026
Ngày duyệt đăng: 25-10-2026
Ngày xuất bản: 18-11-2026
Lượt xem
Download
Chuyên mục:
Cách trích dẫn:
SINH KẾ VEN BIỂN VÀ CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN THU NHẬP HỘ GIA ĐÌNH TẠI TỈNH GIA LAI
Từ khóa
Sinh kế ven biển, thu nhập hộ gia đình, đa dạng hóa sinh kế, hộ ven biển
Tóm tắt
Sinh kế ven biển chịu tác động của suy giảm nguồn lợi thủy sản, biến đổi khí hậu, thiên tai và biến động chi phí sản xuất. Nghiên cứu nhằm mục đích phân tích sinh kế và các yếu tố liên quan đến thu nhập của hộ gia đình tại tỉnh Gia Lai. Thông qua khảo sát 480 hộ gia đình tại An Lương, Cát Tiến, Đề Gi và Quy Nhơn Đông, dựa trên khung sinh kế bền vững của DFID, nghiên cứu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, hồi quy OLS và phân tích đa tiêu chí (MCA). Kết quả cho thấy khai thác thủy sản vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng tỷ lệ hộ tham gia đã giảm so với 5 năm trước, trong khi nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản gia tăng. Kết quả OLS cho thấy thu nhập của hộ có mối liên hệ tích cực với giáo dục, lao động tạo thu nhập, tham gia tổ đội/hợp tác xã, nguồn lực sản xuất và đa dạng hóa sinh kế; trong khi thiệt hại do thiên tai, tuổi chủ hộ, khó tiếp cận tín dụng chính thức và không có kế hoạch thay đổi sinh kế gắn với thu nhập thấp hơn. MCA xác định khó tiếp cận tín dụng chính thức và học vấn thấp là hai điểm nghẽn sinh kế nổi bật. Kết quả cho thấy nâng cao thu nhập và sinh kế bền vững cho hộ ven biển cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực, cải thiện tiếp cận tín dụng chính thức và tạo điều kiện đa dạng hóa sinh kế phù hợp với từng địa bàn.
Tài liệu tham khảo
Allison E.H. & Ellis F. (2001). The livelihoods approach and management of small-scale fisheries. Marine Policy. 25(5): 377-388. https://doi.org/10.1016/S0308-597X(01)00023-9
Allison E.H. & Horemans B. (2006). Putting the principles of the Sustainable Livelihoods Approach into fisheries development policy and practice. Marine Policy. 30(6): 757-766. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2006.02.001
Betcherman G. & Marschke M. (2016). Coastal livelihoods in transition: How are Vietnamese households responding to changes in the fisheries and in the economy? Journal of Rural Studies, 45: 24-33. doi.org/10.1016/j.jrurstud.2016.02.012
Chambers R. & Conway G.R. (1992). Sustainable rural livelihoods: Practical concepts for the 21st century (IDS Discussion Paper 296). Institute of Development Studies. https://opendocs.ids.ac.uk/ opendocs/handle/20.500.12413/775
Cinelli M., Kadziński M., Gonzalez M. & Słowiński R. (2020). How to support the application of multiple criteria decision analysis? Let us start with a comprehensive taxonomy. Omega, 96, 102261. https://doi.org/10.1016/j.omega.2020.102261
Department for International Development (DFID). (1999). Sustainable livelihoods guidance sheets. DFID. Retrieved from https://www.livelihoodscentre.org/-/sustainable-livelihoods-guidance-sheets on May 22, 2026
Ellis F. (2000). Rural livelihoods and diversity in developing countries. Oxford University Press.
Ellis F. & Freeman H.A. (2004). Rural livelihoods and poverty reduction strategies in four African countries. The Journal of Development Studies, 40(4): 1-30. https://doi.org/10.1080/ 00220380410001673175
Hanh T.T.H. & Boonstra W.J. (2019). What prevents small-scale fishing and aquaculture households from engaging in alternative livelihoods? A case study in the Tam Giang lagoon, Viet Nam. Ocean & Coastal Management. 182: 104943. https://doi.org/10.1016/j.ocecoaman.2019.104943
Halvorsen R. & Palmquist R. (1980). The interpretation of dummy variables in semilogarithmic equations. American Economic Review. 70(3): 474-475. https://www.jstor.org/stable/1805237
Hoang T.T., Tschakert P. & Hipsey M.R. (2021). Moving up or going under? Differential livelihood trajectories in coastal communities in Vietnam. World Development. 138: 105219. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2020.105219
Huynh P.T.A., Le N.D., Le S.T.H. & Tran T.N. (2021b). Adaptive livelihood strategies among small-scale fishing households to climate change-related stressors in Central Coast Vietnam. International Journal of Climate Change Strategies and Management. 13(4/5): 492-510. https://doi.org/10.1108/IJCCSM-04-2020-0034
Huynh P.T.A., Le N.D., Le S.T.H. & Nguyen H.X. (2021a). Vulnerability of fishery-based livelihoods to climate change in coastal communities in Central Vietnam. Coastal Management. 49(3): 275-292. doi.org/10.1080/08920753.2021.1899927
Nguyễn Duy Cần & Võ Hồng Tú (2019). Thực trạng và chiến lược sử dụng nguồn vốn sinh kế thích ứng với xâm nhập mặn của nông hộ ven biển Đồng bằng sông Cửu Long. Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ. 55(6D): 109-118. https://doi.org/10.22144/ctu.jvn.2019.174
Roscher M.B., Allison E.H., Mills D.J., Eriksson H., Hellebrandt D. & Andrew N.L. (2022). Sustainable development outcomes of livelihood diversification in small-scale fisheries. Fish and Fisheries. 23(4): 910-925. https://doi.org/10.1111/faf.12662
Scoones I. (1998). Sustainable rural livelihoods: A framework for analysis (IDS Working Paper 72). Institute of Development Studies. Retrieved from https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/20.500.12413/3390 on May 22, 2026
Triantaphyllou E. & Sánchez A. (1997). A sensitivity analysis approach for some deterministic multi-criteria decision-making methods. Decision Sciences. 28(1): 151-194. doi.org/10.1111/j.1540-5915.1997.tb01306.x.
Truong T.V., Huynh P.T.A., Tong T.H.H. & Truong D.Q. (2026). Changing livelihoods under stress: Household transitions and resilience in coastal Central Vietnam. Journal of International Development. 38(4): 605-617. https://doi.org/10.1002/jid.70075
Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai (2026). Kế hoạch số 146/KH-UBND ngày 14/4/2026 triển khai thực hiện Đề án phát triển thủy sản bền vững tỉnh Gia Lai giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2050. Truy cập từ https://vpub.gialai.gov.vn/tin-tu-tinh/trien-khai-de-an-phat-trien-thuy-san-ben-vung-giai-doan-2026-2030.html ngày 22/5/2026
Ủy ban Thường vụ Quốc hội. (2025). Nghị quyết số 1664/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Gia Lai năm 2025. Truy cập từ https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-so-1664-nq-ubtvqh15-sap-xep-cac-dvhc-cap-xa-cua-tinh-gia-lai-nam-2025-119250616194200895.htm ngày 22/5/2026
Võ Văn Tuấn & Lê Cảnh Dũng (2015). Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả sinh kế của nông hộ ở Đồng bằng sông Cửu Long. Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ. 38: 120-129.
Yamane T. (1967). Statistics: An introductory analysis (2nd ed.). Harper & Row.