TÍNH KHÁNG THUỐC TRỪ NHỆN CỦA CÁC QUẦN THỂ NHỆN ĐỎ HAI CHẤM (Tetranychus urticae Koch) THU TRÊN CÂY RAU ĂN QUẢ TẠI VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG

Ngày nhận bài: 16-06-2026

Ngày duyệt đăng: 08-08-2026

Ngày xuất bản: 30-10-2026

DOI: https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.10.01

Lượt xem

3

Download

10

Cách trích dẫn:

Tuyên, T., Giang, H., & Tùng, N. (2026). TÍNH KHÁNG THUỐC TRỪ NHỆN CỦA CÁC QUẦN THỂ NHỆN ĐỎ HAI CHẤM (Tetranychus urticae Koch) THU TRÊN CÂY RAU ĂN QUẢ TẠI VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG. Tạp Chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, 24(10), 1323–1332. https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.10.01

TÍNH KHÁNG THUỐC TRỪ NHỆN CỦA CÁC QUẦN THỂ NHỆN ĐỎ HAI CHẤM (Tetranychus urticae Koch) THU TRÊN CÂY RAU ĂN QUẢ TẠI VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG

Trần Văn Tuyên 1, 2 , Hồ Thị Thu Giang 1 , Nguyễn Đức Tùng (*) 1

  • Tác giả liên hệ: [email protected]
  • 1 Học viện Nông nghiệp Việt Nam
  • 2 Trung tâm Kiểm định và Khảo nghiệm thuốc bảo vệ thực vật phía Bắc

    • Từ khóa

    Tính mẫn cảm, tỷ lệ kháng, LC50, quản lý tính kháng thuốc, quản lý dịch hại

    Tóm tắt


    Nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae Koch) là sinh vật gây hại quan trọng trên nhiều cây rau ăn quả và có khả năng phát triển tính kháng thuốc nhanh. Nghiên cứu này đánh giá hiện trạng kháng thuốc của các quần thể T. urticae thu thập trên đậu cô ve, dưa chuột, cà pháo và cà tím tại vùng Đồng bằng sông Hồng đối với sáu hoạt chất trừ nhện. Mười quần thể được thu thập và đánh giá tính mẫn cảm bằng phương pháp sinh học trong phòng thí nghiệm. Giá trị LC50 và tỷ lệ kháng (RR) được xác định bằng phân tích probit. Kết quả cho thấy mức độ kháng khác biệt giữa các hoạt chất và quần thể. Chlorpyrifos-methyl có mức kháng cao nhất, với RR từ 66,334 đến 211,474; bifenthrin biểu hiện mức kháng cao ở nhiều quần thể (RR = 52,349-94,760). Pyridaben và abamectin chỉ ghi nhận kháng cao ở một số quần thể, với RR tối đa lần lượt là 96,328 và 127,869. Ngược lại, tất cả các quần thể đều kháng thấp đối với cyflumetofen và spirodiclofen (RR < 10). Hiệu lực của chlorpyrifos-methyl và bifenthrin đã suy giảm đáng kể ở nhiều quần thể, trong khi cyflumetofen và spirodiclofen vẫn duy trì hiệu lực cao. Kết quả cung cấp cơ sở cho giám sát kháng thuốc, lựa chọn hoạt chất và xây dựng chiến lược luân phiên thuốc nâng cao hiệu quả quản lý T. urticae.

    Tài liệu tham khảo

    Abbott W.S. (1925). A method of computing the effectiveness of an insecticide. Journal of Economic Entomology. 18: 265-267.

    Aguilar-Medel S., Díaz-Gómez O., Rodríguez-Maciel J.C., González-Camacho J.E., García-Velasco R., Martínez-Carrillo J.L. & Reséndiz-García B. (2011). Resistencia de Tetranychus urticae Koch a acaricidas usados en la producción de rosal de invernadero en México. Southwestern Entomologist. 36(3): 363-371.

    Farahani S., Bandani A.R. & Amiri A. (2021). Variable susceptibility in populations of Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae) to propargite and chlorpyrifos. Journal of Crop Protection. 10(1): 139-150.

    Ferreira C.B., Andrade F.H., Rodrigues A.R., Siqueira H.A. & Gondim Jr M.G. (2015). Resistance in field populations of Tetranychus urticae to acaricides and characterization of the inheritance of abamectin resistance. Crop Protection. 67: 77-83.

    Guedes N.C., Dover R.A., Kambhampati B. & Srinivas (1996). Resistance to chlorpyrifos-methyl, pirimiphos-methyl, and malathion in Brazilian and US populations of Rhyzopertha dominica (Coleopera: Bostrichidae). Journal of Economic Entomology. 89(1): 27-32.

    Helle W. & Sabelis M.W. (1985). Spider mites: their biology, natural enemies and control. (1). Elsevier Amsterdam. pp. 351-353.

    Khajehali J., Van Nieuwenhuyse P., Demaeght P., Tirry L. & Van Leeuwen T. (2011). Acaricide resistance and resistance mechanisms in Tetranychus urticae populations from rose greenhouses in the Netherlands. Pest Management Science. 67(11): 1424-1433.

    Khalighi M., Tirry L. & Van Leeuwen T. (2014). Cross‐resistance risk of the novel complex II inhibitors cyenopyrafen and cyflumetofen in resistant strains of the two‐spotted spider mite Tetranychus urticae. Pest Management Science. 70(3): 365-368.

    Kim Y.-J., Park H.-M., Cho J.-R. & Ahn Y.-J. (2006). Multiple resistance and biochemical mechanisms of pyridaben resistance in Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae). Journal of Economic Entomology. 99(3): 954-958.

    Kim Y.J., Lee S.H., Lee S.W. & Ahn Y.J. (2004). Fenpyroximate resistance in Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae): cross‐resistance and biochemical resistance mechanisms. Pest Management Science: formerly Pesticide Science. 60(10): 1001-1006.

    Kwon D.H., Seong G.M., Kang T.J. & Lee S.H. (2010). Multiple resistance mechanisms to abamectin in the two-spotted spider mite. Journal of Asia-Pacific Entomology. 13(3): 229-232.

    Liu Z., Zhou L., Yao Q., Liu Y., Bi X. & Huang J. (2020). Laboratory selection, resistance risk assessment, multi‐resistance, and management of Tetranychus urticae Koch to bifenthrin, bifenazate and cyflumetofen on cowpea. Pest management science. 76(5): 1912-1919.

    Mohammadzadeh M., Bandani A.R. & Sabahi Q. (2014). Comparison of susceptibility of two populations of Tetranychus urticae Koch to two acaricides, abamectin and propargite. Archives of phytopathology and plant protection. 47(17): 2112-2123.

    Rauch N. & Nauen R. (2002). Spirodiclofen resistance risk assessment in Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae): a biochemical approach. Pesticide Biochemistry and Physiology. 74(2): 91-101.

    Steven V. P., Van Leeuwen T., Khajehali J. & Tirry L. (2009). Genetic and biochemical analysis of a laboratory‐selected spirodiclofen‐resistant strain of Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae). Pest Management Science: formerly Pesticide Science. 65(4): 358-366.

    Tang X., Zhang Y., Wu Q., Xie W. & Wang S. (2014). Stage-specific expression of resistance to different acaricides in four field populations of Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae). Journal of Economic Entomology. 107(5): 1900-1907.

    Van Leeuwen T., Van Pottelberge S. & Tirry L. (2005). Comparative acaricide susceptibility and detoxifying enzyme activities in field‐collected resistant and susceptible strains of Tetranychus urticae. Pest Management Science: formerly Pesticide Science. 61(5): 499-507.

    Van Leeuwen T., Vontas J., Tsagkarakou A., Dermauw W. & Tirry L. (2010). Acaricide resistance mechanisms in the two-spotted spider mite Tetranychus urticae and other important Acari: a review. Insect biochemistry and molecular biology. 40(8): 563-572.

    Van Pottelberge S., Van Leeuwen T., Nauen R. & Tirry L. (2009). Resistance mechanisms to mitochondrial electron transport inhibitors in a field-collected strain of Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae). Bulletin of Entomological Research. 99(1): 23-31.

    Wu M., Adesanya A.W., Morales M.A., Walsh D.B., Lavine L.C., Lavine M.D. & Zhu F. (2019). Multiple acaricide resistance and underlying mechanisms in Tetranychus urticae on hops. Journal of Pest Science. 92(2): 543-555.

    Yorulmaz S. & Ay R. (2009). Multiple resistance, detoxifying enzyme activity, and inheritance of abamectin resistance in Tetranychus urticae Koch (Acarina: Tetranychidae). Turkish Journal of Agriculture and Forestry. 33(4): 393-402.

    Zhang Y., Xu D., Zhang Y., Wu Q., Xie W., Guo Z. & Wang S. (2022). Frequencies and mechanisms of pesticide resistance in Tetranychus urticae field populations in China. Insect Science. 29(3): 827-839.