ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ MÔI TRƯỜNG BÊN NGOÀI ĐẾN MÔI TRƯỜNG KIỂM SOÁT TRONG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI HÀ NỘI

Ngày nhận bài: 18-06-2026

Ngày duyệt đăng: 31-07-2026

Ngày xuất bản: 30-10-2026

DOI: https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.10.08

Lượt xem

4

Download

18

Số: Tập 24 Số 10 (2026): Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam

Chuyên mục:

KINH TẾ XÃ HỘI VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

Cách trích dẫn:

Dung, N., Giám, Đỗ, Hương, L., & Trang, P. (2026). ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ MÔI TRƯỜNG BÊN NGOÀI ĐẾN MÔI TRƯỜNG KIỂM SOÁT TRONG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI HÀ NỘI. Tạp Chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, 24(10), 1389–1398. https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.10.08

ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ MÔI TRƯỜNG BÊN NGOÀI ĐẾN MÔI TRƯỜNG KIỂM SOÁT TRONG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI HÀ NỘI

Nguyễn Thị Thuỳ Dung 1 , Đỗ Quang Giám 1 , Lê Thị Thu Hương (*) 1 , Phan Lê Trang 1

  • Tác giả liên hệ: [email protected]
  • 1 Khoa Kế toán và Quản trị kinh doanh, Học viện Nông nghiệp Việt Nam

    • Từ khóa

    Môi trường kiểm soát, môi trường bên ngoài, kiểm soát nội bộ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, phân tích nhân tố khám phá, Hà Nội

    Tóm tắt


    Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố môi trường bên ngoài đến môi trường kiểm soát trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa lĩnh vực thương mại - dịch vụ tại Hà Nội. Trên cơ sở dữ liệu khảo sát từ 265 doanh nghiệp, nghiên cứu sử dụng các kỹ thuật Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và hồi quy tuyến tính đa biến để kiểm định mô hình nghiên cứu. Kết quả cho thấy chuẩn mực - thông lệ, môi trường pháp lý và quy định, cùng môi trường kinh tế - cạnh tranh có ảnh hưởng tích cực đến môi trường kiểm soát; trong đó, chuẩn mực - thông lệ là nhân tố tác động mạnh nhất. Nghiên cứu góp phần bổ sung bằng chứng thực nghiệm và cung cấp hàm ý quản trị nhằm nâng cao chất lượng môi trường kiểm soát trong doanh nghiệp.

    Tài liệu tham khảo

    Amudo A. & Inanga E.L. (2009). Evaluation of internal control systems: A case study from Uganda. International Research Journal of Finance and Economics. (27): 124-144.

    Arens A.A., Elder R.J. & Beasley M.S. (2014). Auditing and assurance services: An integrated approach (15th ed.). Pearson Education.

    Beasley M.S., Clune R. & Hermanson D.R. (2005). Enterprise risk management: An empirical analysis of factors associated with the extent of implementation. Journal of Accounting and Public Policy. 24(6): 521-531.

    Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2023). Sách trắng Doanh nghiệp Việt Nam 2023. Nhà xuất bản Thống kê.

    Cohen J.R. & Sayag G. (2010). The effectiveness of internal auditing: An empirical examination of its determinants in Israeli organisations. Australian Accounting Review. 20(3): 296-307.

    Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO). (2013). Internal control - Integrated framework: Executive summary. COSO. Retrieved from https://www.coso.org/_files/ugd/3059fc_1df7d5dd38074006bce8fdf621a942cf.pdf on May 18, 2026.

    Chi cục Thống kê thành phố Hà Nội (2025). Niên giám thống kê thành phố Hà Nội năm 2024. Truy cập từ https://thongkehanoi.nso.gov.vn/nien-giam-thong-ke/12 ngày 12/5/2026.

    DiMaggio P.J. & Powell W.W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review. 48(2): 147-160.

    Đỗ Vũ Phương Anh (2022). Các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp ở Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Phát triển. (305): 2-9.

    Edward G.E.K.K. (2023). Small business internal control system strategies to protect business assets and profitability. Doctoral dissertation, Walden University.

    Freeman R.E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Boston, MA: Pitman Publishing.

    Hà Mỹ Trang, Trịnh Hồ Vũ Ngân & Thạch Keo Sa Ráte (2022). Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Đồng bằng sông Cửu Long theo khuôn khổ COSO. Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và Quản trị Kinh doanh. 17(5): 59-79.

    Hair J.F., Jr. Black W.C., Babin B.J. & Anderson R.E. (2010). Multivariate data analysis: A global perspective (7th ed.). Pearson Education.

    Ji X., Lu W. & Qu W. (2016). Internal control weakness and accounting conservatism in China. Managerial Auditing Journal. 31(6/7): 688-726. https://doi.org/10.1108/MAJ-08-2015-1234.

    Jokipii T. (2010). Determinants and consequences of internal control in firms: A contingency theory based analysis. Journal of Management & Governance. 14(2): 115-144.

    Kagermann H., Kinney W.R., Kuting K. & Weber C.P. (2007). Internal audit handbook: Management with the SAP® audit roadmap (2nd ed.). Springer-Verlag.

    Kakucha W. (2009). An evaluation of internal controls: The case of Nairobi small businesses. Master's thesis, Strathmore University.

    Kinyua J.K. (2016). Effect of internal control systems on financial performance of companies quoted in the Nairobi Securities Exchange. Doctoral dissertation, Jomo Kenyatta University of Agriculture and Technology.

    Lee H.Y., Yeh Y.H. & Liu C.L. (2016). The effect of internal control weakness on investment efficiency. Journal of Accounting, Auditing & Finance. 31(1): 163-185.

    Mallett O., Wapshott R. & Vorley T. (2019). How do regulations affect SMEs? A review of the qualitative evidence and a research agenda. International Journal of Management Reviews. 21(3): 294-316.

    Moeller R.R. (2013). Executive’s guide to COSO internal controls: Understanding and implementing the new framework. John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9781118691656.

    Nguyen T.T. & Le A.T. (2021). The impact of internal control on performance of small and medium-sized enterprises in an emerging economy. Asia-Pacific Management Accounting Journal. 16(2): 367-389. https://doi.org/10.24191/APMAJ.V16i2-13.

    Nguyễn Thanh Ngân & Nguyễn Thị Lệ Hằng (2024). Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa lĩnh vực thương mại dịch vụ trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Tạp chí Kế toán & Kiểm toán. 11(254): 69-78.

    Nguyễn Văn Hải, Lê Thị Thuý Nga & Vũ Kim Thảo. (2023). Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các doanh nghiệp thương mại ở Đồng Nai. Tạp chí Kinh tế & Dự báo. 33(860): 195-197.

    Nunnally J.C. & Bernstein I.H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). New York, NY: McGraw-Hill.

    Nyakundi D.O., Nyamita M.O. & Tinega T.M. (2014). Effect of internal control systems on financial performance of small and medium scale business enterprises in Kisumu City, Kenya. International Journal of Social Sciences and Entrepreneurship. 1(11): 719-734.

    Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) (2021). SME and entrepreneurship policy in Viet Nam. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/ sme-and-entrepreneurship-policy-in-viet-nam_30c 79519-en.html.

    Otley D. (1994). Management control in contemporary organizations. Management Accounting Research. 5(3-4): 289-299.

    Otoo F.N.K., Kaur M. & Rather N.A. (2023). Evaluating the impact of internal control systems on organizational effectiveness. LBS Journal of Management & Research. 21(1): 135-154.

    Phan Thị Thanh Loan (2021). Tác động của KSNB tới hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp chế biến thực phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Luận án tiến sĩ. Đại học Kinh tế Quốc dân.

    Philip T. (2018). Analyzing internal controls of SMEs in the retail sector: A case study of grocers in the Caribbean. Doctoral dissertation, Capella University.

    Rae K. & Subramaniam N. (2008). Quality of internal control procedures: Antecedents and moderating effect on organisational justice and employee fraud. Managerial Auditing Journal. 23(2): 104-124.

    Teece D.J., Pisano G. & Shuen A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal. 18(7): 509-533.

    Weng T.C., Chi H.Y. & Chen G.Z. (2015). Internal control weakness and information quality. Journal of Applied Finance & Banking. 5(5): 135-169.