Ngày nhận bài: 06-10-2025
Ngày duyệt đăng: 19-03-2026
Ngày xuất bản: 29-04-2026
Lượt xem
Download
Chuyên mục:
Cách trích dẫn:
SỰ SẴN SÀNG CHO PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC TRÍ TUỆ NHÂN TẠO CÓ ĐẠO ĐỨC TẠI VIỆT NAM
,
Nguyễn Đăng Nam
1
Từ khóa
Khung RAM của UNESCO, rủi ro đạo đức AI, đào tạo nhân lực AI, chính sách phát triển AI
Tóm tắt
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) như một trụ cột chiến lược trong quá trình chuyển đổi số, câu hỏi về mức độ sẵn sàng về nhân lực cho nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI một cách có đạo đức đang trở nên cấp thiết. Nghiên cứu này nhằm đánh giá về sự sẵn sàng của Việt Nam trong việc phát triển nguồn nhân lực AI theo khuyến nghị của UNESCO về Đạo đức AI. Bài viết tiếp cận theo 5 trụ cột: (1) thể chế đạo đức; (2) nhân lực và kỹ năng; (3) dữ liệu và hạ tầng; (4) công bằng và bao trùm; (5) giám sát và thực thi; và áp dụng phương pháp phân tích nội dung các chiến lược quốc gia, chính sách hiện hành về AI và dữ liệu từ các tài liệu đã công bố của các báo cáo trong nước và quốc tế. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng mức độ sẵn sàng của Việt Nam còn hạn chế, không đồng đều giữa các trụ cột. Dựa trên các phát hiện, nghiên cứu này đề xuất một số khuyến nghị chính sách nhằm củng cố nền tảng thể chế, tích hợp đào tạo đạo đức vào chương trình nghiên cứu, phát triển AI, xây dựng năng lực dữ liệu và thúc đẩy mô hình hợp tác mở
Tài liệu tham khảo
Allen J.G., Loo J. & Campoverde J.L.L. (2024). Governing intelligence: Singapore’s evolving AI governance framework. Cambridge Forum on AI: Law and governance. 1(e12): 1-20. ASEAN S. (2024). ASEAN guide on AI governance and ethics. ASEAN. Retrieved from https://asean. org/book/asean-guide-on-ai-governance-and-ethics on Dec 25, 2025.
Bộ Thông tin và Truyền thông (2024). Báo cáo Tổng kết công tác năm 2024, Phương hướng, nhiệm vụ năm 2025. Truy cập từ https://mic.mediacdn.vn/ 639352410187198464/2024/12/28/3-bao-cao-tom-tat-17353979879001550546803.pdf ngày 5/5/2025. Dang Q.A. & Dao Q.V. (2021). Human resources development readiness in ASEAN: Vietnam country report. Coventry University. ETDA - Electronic Transactions Development Agency (2022). Thailand’s AI Governance Guideline. Retrieved from https://www.etda.or.th/getattachment/ Our-Service/AIGC/Research-and-Recommendation/ Thailand%E2%80%99s-AI-Governance-Guideline-for-Executive_2023.pdf.aspx?lang=th-TH on Sep 8, 2025.
European Parliament (2024). Artificial Intelligence Act. Retrieved from https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32024R1689 on Aug 8, 2025. Floridi L. & Cowls J. (2019). A Unified Framework of Five Principles for AI in Society. Harvard Data Science Review. 4(1). IMDA - Infocomm Media Development Authority (2024). AI Verify Foundation and AI Verify Framework. Retrieved from https://www.imda.gov. sg/about-imda/emerging-technologies-and-research/artificial-intelligence on Jul 6, 2025. Jobin A., Ienca M. & Vayena E. (2019). The global landscape of AI ethics guidelines. Nature machine intelligence. 1(9): 389-399. Mittelstadt B. (2019). Principles alone cannot guarantee ethical AI. Nature machine intelligence. 1(11): 501-507.
Niti Aayog (2018). AI for All: India's National AI Strategy. Retrieved from https://www.niti.gov.in/ sites/default/files/2023-03/National-Strategy-for-Artificial-Intelligence.pdf ngày on Jul 6, 2025. OECD (2023). Artificial Intelligence and the Labour Market: What Do We Know So Far? Retrieved from https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2021/01/the-impact-of-artificial-intelligence-on-the-labour-market_a4b9cac2/ 7c895724-en.pdf on May 5, 2025.
Oxford Insights (2024). Government AI Readiness Index. Retrieved from https://oxfordinsights.com/ai-readiness/ai-readiness-index/ on Sep 9, 2025.
Private Compliance (2023). Vietnam AI handbook: A practical guide to responsible artificial intelligence in Vietnam. Private Compliance Asia.
The Government of Singapore (2023). Singapore's National AI Strategy 2.0 (NAIS 2.0). Retrieved from https://www.smartnation.gov.sg/ initiatives/ national-ai-strategy on Sep 9, 2025.
Thủ Tướng Chính Phủ (2021). Quyết định Ban hành Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng Trí tuệ nhân tạo đến năm 2023. Truy cập từ https://chinhphu.vn/?pageid=27160&docid= 202565&tagid=6&type=1 ngày 5/5/2024.
Thủ Tướng Chính Phủ (2025). Quyết định số 1002/QĐ-TTg của Thủ tướng CP về “Phê duyệt Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025-2035 và định hướng tới năm 2045”. Topdev (2025). Báo Cáo Thị trường IT Việt Nam 2024-2025: Toàn cảnh Nhân tài CNTT và Công nghệ Việt Nam. Truy cập từ https://topdev.vn/blog/bao-cao-thi-truong-it-viet-nam-2024/ ngày 5/5/2025. UNDP (2025). Artificial Intelligence Landscape Assessment (AILA): Vietnam 2025. Vietnam: United Nations Development Programme. UNESCO (2021). Recommendation on the ethics of artificial intelligence. Retrieved from https://www.unesco.org/en/articles/recommendation-ethics-artificial-intelligence on Mar 5, 2024. UNESCO (2025). Viet Nam: Artificial Intelligence Readiness Assessment Report. Viet Nam: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. Vietnamworks (2025). Vietnamworks inTECH: Báo cáo Thực trạng nhân sự và tuyển dụng ngành CNTT trong làn sóng trí tuệ nhân tạo giai đoạn 2024-2025. Truy cập từ https://www.vietnamworks.com/tram-sac/edocuments/it-report-2024 ngày 7/5/2025.