NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI PHỤC VỤ BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN GEN CÂY SĂNG MÃ (Carallia brachiata (Lour.) Merr.) Ở VIỆT NAM

Ngày nhận bài: 11-11-2025

Ngày duyệt đăng: 15-02-2026

Ngày xuất bản: 28-02-2026

DOI: https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.2.12

Lượt xem

0

Download

0

Cách trích dẫn:

Tươi, N., Thủy, Đoàn T., Cường, N., Lương, Đinh, & Dũng, H. (2026). NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI PHỤC VỤ BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN GEN CÂY SĂNG MÃ (Carallia brachiata (Lour.) Merr.) Ở VIỆT NAM. Tạp Chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, 24(2), 253–262. https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.2.12

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI PHỤC VỤ BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN GEN CÂY SĂNG MÃ (Carallia brachiata (Lour.) Merr.) Ở VIỆT NAM

Ngô Thị Hồng Tươi 1 , Đoàn Thu Thủy 1 , Nguyễn Hữu Cường 1 , Đinh Mỹ Lương 1 , Hoàng Đăng Dũng (*) 2

  • Tác giả liên hệ: [email protected]
  • 1 Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam
  • 2 Trung tâm Thực nghiệm và Đào tạo nghề, Học viện Nông nghiệp Việt Nam

    • Từ khóa

    Carallia brachiata, cây dược liệu, săng mã, sinh sản

    Tóm tắt


    Nghiên cứu nhằm đánh giá đặc điểm hình thái của cây săng mã (Carallia brachiata (Lour.) Merr.) phục vụ bảo tồn và phát triển nguồn gen dược liệu. Thí nghiệm tiến hành năm 2024-2025 trên hai nhóm tuổi cây (> 10 năm và  < 6 tháng) tại chùa Tĩnh Lự - Bắc Ninh và Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Đặc điểm hình thái được mô tả theo phương pháp so sánh, quan sát dưới kính soi nổi STECK JSZ5B với thị kính 10x, vật kính 1-4,5x, chụp ảnh bằng máy ảnh Sony DSC-HX7V. Kết quả cho thấy săng mã có thân thẳng, tán dày. Thân non màu lục ánh nâu, khi già chuyển nâu xám; rễ cọc phát triển mạnh và có khả năng phát sinh chồi. Lá đơn mọc đối, phiến lá trơn nhẵn, mép nguyên với hai dạng bầu dục tròn và bầu dục dài; ở cây non lá có mép răng cưa, phiến lá hình elip dài. Nụ hoa xuất hiện vào tháng 11, hoa nở rộ tháng 2 và quả chín tháng 4. Cụm hoa dạng xim mọc ở nách lá; hoa nhỏ màu trắng ngà với 7 hoặc 8 cánh và 1 bầu nhụy hạ 3-5 ô. Đài hoa không rụng mà cụp lại khi bầu phát triển quả. Quả mọng, nhỏ, hình cầu hoặc hơi bầu dục, chuyển từ xanh sang vàng cam đến đỏ khi chín; hạt hình bầu dục, gần tròn hoặc hình thận, dài 5-6mm và có một phôi hình móng ngựa. Cây săng mã có tiềm năng phát triển làm cây cảnh quan và cây dược liệu phục vụ sản xuất trà thảo dược.

     

    Tài liệu tham khảo

    Hà Công Tuấn, Phạm Nhật, Nick Cox., Đỗ Quang Tùng, Nguyễn Cử, Võ Sĩ Tuấn, Nguyễn Văn Tiến, Đào Tấn Hổ, Phan Nguyên Hồng,Vũ Văn Dũng, Lê Nguyên Ngật, Nguyễn Hữu Dực, Nguyễn Thế Nhã, Nguyễn Tiến Hiệp, Nguyễn Văn Long & Đỗ Quang Huy (2003). Sổ tay hướng dẫn Giám sát và điều tra đa dạng sinh học. Nhà xuất bản Giao thông vận tải, 422 tr. Hou D. (1957). Flora Malesiana, Series I, Spermatophyta. Noordhoff-Kolff N.V., Djakarta. 5(1): 429-493. Jimbo T. (2023). “Carallia brachiata”. IUCN Red List of Threatened Species. 2023: e.T61957194 A61 957196. doi:10.2305/IUCN.UK.20231.RLTS.T61957194A61957196.en. Julfikar A.J., Zaman K., Rudrapal M., Mondal P. & Verma D.K. (2014). Preliminary phytochemical and physicochemical evaluation of Carallia brachiata (Lour.) Merr. leaves. Journal of Applied Pharmaceutical Science. 4(12): 123-127. Merrill E.D. (1920). Carallia brachiata (Lour.) Merr. The Philippine Journal of Science. 15: 249. Retrieved from https://apps.lucidcentral.org/rainforest/text/entities/carallia_brachiata.htm, on Oct 25, 2025.

    Monaco Nature Encyclopedia (n.d.). Carallia brachiata. Retrieved from https://www.monaconatureencyclopedia.com/carallia-brachiata/, on Oct 29, 2025

    Nguyễn Nghĩa Thìn (2007). Các phương pháp nghiên cứu thực vật. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội. 171tr.

    Phạm Hoàng Hộ (2003). Cây cỏ Việt Nam. Nhà xuất bản Trẻ. Quyển III, 1026tr. Pasaribu Y.P., Buyang Y., Sumanik N.B., Hisa L. & Wairata J. (2023). Antioxidant properties of Carallia brachiata stem bark and leaf. Technium Science. 16(1): 486-490. Tra cứu dược liệu (2019). Danh lục cây thuốc. Truy cập từ https://tracuuduoclieu.vn/carallia-brachiata-lour-merr.html, ngày truy cập 25/1/2026.

    Trần Công Khánh (1981). Thực tập Hình thái và giải phẫu thực vật. Nhà xuất bản Đại học và Trung học chuyên nghiệp Hà Nội. 172tr.

    Trinh Thi Thanh Van, Nguyen Hoang Nam, Tran Van Hieu, Vu Van Nam, Le Nguyen Thanh, Tran Hong Quang, Pham Van Cuong & Nguyen Quoc Vuong (2024). Isolation of flavonoids from leaves of Carallia brachiata. Tạp chí Phân tích Hóa, Lý và Sinh học. 30(2): 57-63.