NGHIÊN CỨU ĐỊNH DANH LOÀI VÀ MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC BÀO NGƯ CHÍN LỖ (Haliotis diversicolor) TẠI VÙNG BIỂN CÔ TÔ VÀ BẠCH LONG VĨ

Ngày nhận bài: 13-07-2026

Ngày duyệt đăng: 06-09-2026

Ngày xuất bản: 30-09-2026

DOI: https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.9.07

Lượt xem

33

Download

20

Số: Tập 24 Số 9 (2026): Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam

Chuyên mục:

CHĂN NUÔI – THÚ Y – THỦY SẢN

Cách trích dẫn:

Phương, L., Anh, N., Đạt, L., Hoàng, L., Hạnh, V., Hòa, L., … Long, T. (2026). NGHIÊN CỨU ĐỊNH DANH LOÀI VÀ MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC BÀO NGƯ CHÍN LỖ (Haliotis diversicolor) TẠI VÙNG BIỂN CÔ TÔ VÀ BẠCH LONG VĨ. Tạp Chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, 24(9), 1263–1273. https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.9.07

NGHIÊN CỨU ĐỊNH DANH LOÀI VÀ MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC BÀO NGƯ CHÍN LỖ (Haliotis diversicolor) TẠI VÙNG BIỂN CÔ TÔ VÀ BẠCH LONG VĨ

Lại Duy Phương 1 , Nguyễn Diệp Anh 2 , Lê Hoàng Đạt 2 , Lê Duy Hoàng 2 , Vũ Thị Hạnh 3 , Lưu Xuân Hòa 4 , Đỗ Anh Duy 4 , Trần Đức Long (*) 2

  • Tác giả liên hệ: [email protected]
  • 1 Trung tâm Nghiên cứu Nuôi trồng hải sản miền Bắc, Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam
  • 2 Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội
  • 3 Trường THPT chuyên Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ
  • 4 Trung tâm Nghiên cứu hải sản phía Bắc, Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam

    • Từ khóa

    Mã vạch DNA, chu kỳ sinh sản, bảo tồn bào ngư

    Tóm tắt


    Nghiên cứu được thực hiện nhằm xác nhận định danh loài bào ngư chín lỗ bằng chỉ thị DNA kết hợp với phân tích một số đặc điểm sinh học, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho phát triển sản xuất giống và bảo tồn nguồn gen bào ngư tại vịnh Bắc bộ. Chín mẫu bào ngư từ Cô Tô, Bạch Long Vĩ và đàn nuôi F1 được giải trình tự đoạn gen ty thể COI để định loại phân tử; đồng thời, 930 cá thể được theo dõi đặc điểm sinh trưởng và sinh sản trên từ tháng 9/2023 đến tháng 8/2024. Kết quả cho thấy toàn bộ mẫu nghiên cứu đều thuộc loài H. diversicolor, hoàn toàn thống nhất với kết quả định danh hình thái. Các chỉ tiêu hình thái và sinh khối có mối tương quan chặt, trong đó mối quan hệ giữa khối lượng toàn thân và chiều dài vỏ đạt R2 = 0,981. Chu kỳ sinh sản của loài biến động theo mùa, đỉnh thành thục sinh dục vào mùa thu (tháng 9-10), thể hiện qua các chỉ số EGV và GBI đạt giá trị cao nhất. Kết quả cho thấy dữ liệu DNA và đặc điểm sinh học là cơ sở khoa học tin cậy để lựa chọn đàn bố mẹ, quản lý nguồn gen, tối ưu hóa lịch sản xuất giống và hỗ trợ bảo tồn loài tại vùng biển vịnh Bắc bộ.

    Tài liệu tham khảo

    Alcantara L. & Noro T. (2006). Growth of the abalone Haliotis diversicolor (Reeve) fed with macroalgae in floating net cage and plastic tank. Aquaculture Research. 37(7): 708-717.

    An H.S., Jee Y.J., Min K.S., Kim B.L. & Han S.J. (2005). Phylogenetic analysis of six species of Pacific abalone (Haliotidae) based on DNA sequences of 16s rRNA and cytochrome c oxidase subunit I mitochondrial genes. Marine Biotechnology. 7(4):373-380.

    An H.S., Park J.Y., Myeong J. I. & An C.M. (2013). Genetic relationships of Pacific abalone (Haliotidae) species determined using universal rice primer-polymerase chain reaction fingerprinting. Genetics and Molecular Research. 12(4): 6309-6318.

    Bachry S., Solihin D., Gustiano R., Soewardi K. & Butet N. (2019). Genetic Diversity of the Haliotis diversificolor squamata from Southern Coastal Java (Banten, Pangandaran and Alas Purwo) and Bali Based on Mitochondrial CO1 Sequences. Tropical Life Sciences Research. 30(3): 83-93.

    Badenhorst D. & Roodt-Wilding R. (2007). Application of various DNA extraction methodologies on abalone, Haliotis midae, larvae and juveniles for fluorescent AFLP analysis. Aquaculture Research. 38(5): 546-549.

    Bianchini G. & Sánchez-Baracaldo P. (2024). TreeViewer: Flexible, modular software to visualise and manipulate phylogenetic trees. Ecology and Evolution. 14(2): e10873.

    Coleman A.W. & Vacquier V.D. (2002). Exploring the phylogenetic utility of ITS sequences for animals: A test case for abalone (Haliotis). Journal of Molecular Evolution. 54(2): 246-257.

    Counihan R.T., McNamara D.C. & Souter D.C. (2001). Effect of temperature and photoperiod on reproductive conditioning of the New Zealand abalone Haliotis iris. Journal of Shellfish Research. 20(3): 1221-1227.

    Darriba D., Taboada G.L., Doallo R. & Posada D. (2012). jModelTest 2: more models, new heuristics and parallel computing. Nature Methods. 9(8): 772.

    Dayrat B. (2005). Towards integrative taxonomy. Biological Journal of the Linnean Society. 85(3): 407-415.

    Đỗ Văn Tứ, Lê Hùng Anh, Trần Mạnh (2024). Phần thân mềm, giáp xác, sam biển, cầu giai và hải sâm ở biển. Trong: Nguyễn Quảng Trường (Chủ biên): Sách đỏ Việt Nam, Tập 1. Động vật (tr. 50). Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học tự nhiên và Công nghệ.

    FAO (2022). The State of World Fisheries and Aquaculture 2022: Towards Blue Transformation. Retrieved from https://digitallibrary.un.org/ record/3978694?ln=en&v=pdf on Mar 07, 2023.

    Geiger D.L. & Poppe G.T. (2000). Conchological Iconography: The Family Haliotidae. ConchBooks. Hackenheim, Germany.

    Hall T.A. (1999). BIOEDIT: a user-friendly biological sequence alignment editor and analysis program for Windows 95/98/ NT. Nucleic Acids Symposium Series. 41: 95-98.

    Hebert P.D.N, Cywinska A., Ball S.L. & deWaard J.R. (2003). Biological identifications through DNA barcodes. Proceedings of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 270(1512): 313-321.

    Hsu T.H. & Gwo J.C. (2017). Genetic diversity and stock identification of small abalone (Haliotis diversicolor) in Taiwan and Japan. PLoS ONE. 12(6): e0179818.

    Hylleberg J. & Kilburn R.N. (2003). Marine Molluscs of Vietnam: Annotations, Voucher Material and Species in Need of Verification. Volume II. Gastropoda. Phuket Marine Biological Center Special Publication. 28: 5-300.

    Kumar S., Stecher G., Suleski M., Sanderford M., Sharma S. & Tamura K. (2024). MEGA12: Molecular Evolutionary Genetic Analysis Version 12 for Adaptive and Green Computing. Molecular Biology and Evolution. 41(12): msae263.

    Lại Duy Phương, Nguyễn Văn Hiếu & Đỗ Anh Duy (2013). Một số đặc điểm sinh học bào ngư chín lỗ Haliotisdiversicolor Reeve, 1846) tại vùng biển ven đảo Bạch Long Vĩ. Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. tr. 183-191.

    Lại Duy Phương, Phan Thị Vân & Nguyễn Khắc Bát (2025). Tổng quan tình hình nghiên cứu sinh học sinh sản, kỹ thuật sản xuất và đề xuất hướng nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất giống nhân tạo loài bào ngư chín lỗ (Haliotis diversicolor Reeve, 1846). Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam. 23(10): 1404-1413.

    Metz E.C., Robles-Sikisaka R. & Vacquier V.D. (1998). Nonsynonymous substitution in abalone sperm fertilization genes exceeds substitution in introns and mitochondrial DNA. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 95(18): 10676-81.

    Nguyễn Chính (1996). Một số loài động vật nhuyễn thể (Mollusca) có giá trị kinh tế ở biển Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật. Hà Nội.

    Onitsuka T., Kawamura T., Horii T. & Takiguchi N. (2010). Reproduction and Early Life Ecology of Abalone Haliotis diversicolor in Sagami Bay, Japan. Japan Agricultural Research Quarterly (JARQ). 44(4): 375-382.

    Ronquist F., Teslenko M., Van Der Mark P., Ayres D.L., Darling A., Höhna S., Larget B., Liu L., Suchard M.A. & Huelsenbeck J.P. (2012). MrBayes 3.2: efficient Bayesian phylogenetic inference and model choice across a large model space. Systematic Biology. 61(3): 539-542.

    Sekino M. & Hara M. (2007). Individual assignment tests proved genetic boundaries in a species complex of Pacific abalone (genus Haliotis). Conservation Genetics. 8(4): 823-841.

    Setyono D.E. (2006). Reproductive aspects of the tropical abalone, Haliotis asinina, from southern Lombok waters, Indonesia. Marine Research in Indonesia. 30: 1-14.

    Wang Z.Y., Ho K.C., Yu D.H., Ke C.H., Mak W.Y. & Chu K.H. (2004). Lack of genetic divergence in nuclear and mitochondrial DNA between subspecies of two Haliotis species. Journal of Shellfish Research. 23(4): 1143-1146.

    Weng X., Xu Y., Dong X., Luo X., You W., Ke C. & Cai M. (2022). Sex-specific markers developed by next-generation sequencing confirmed a male heterogametic sex determination in small abalone, Haliotis diversicolor. Aquaculture. 555: 738256.

    Young J.S. & DeMartini J.D. (1970). The reproductive cycle, gonadal histology, and sex ratio of the red abalone Haliotis rufescens Swainson. The Veliger. 12(4): 377-397.