Ngày nhận bài: 11-11-2025 / Ngày duyệt đăng: 15-02-2026 / Ngày xuất bản: 28-02-2026
Nghiên cứu nhằm đánh giá đặc điểm hình thái của cây săng mã (Carallia brachiata (Lour.) Merr.) phục vụ bảo tồn và phát triển nguồn gen dược liệu. Thí nghiệm tiến hành năm 2024-2025 trên hai nhóm tuổi cây (> 10 năm và < 6 tháng) tại chùa Tĩnh Lự - Bắc Ninh và Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Đặc điểm hình thái được mô tả theo phương pháp so sánh, quan sát dưới kính soi nổi STECK JSZ5B với thị kính 10x, vật kính 1-4,5x, chụp ảnh bằng máy ảnh Sony DSC-HX7V. Kết quả cho thấy săng mã có thân thẳng, tán dày. Thân non màu lục ánh nâu, khi già chuyển nâu xám; rễ cọc phát triển mạnh và có khả năng phát sinh chồi. Lá đơn mọc đối, phiến lá trơn nhẵn, mép nguyên với hai dạng bầu dục tròn và bầu dục dài; ở cây non lá có mép răng cưa, phiến lá hình elip dài. Nụ hoa xuất hiện vào tháng 11, hoa nở rộ tháng 2 và quả chín tháng 4. Cụm hoa dạng xim mọc ở nách lá; hoa nhỏ màu trắng ngà với 7 hoặc 8 cánh và 1 bầu nhụy hạ 3-5 ô. Đài hoa không rụng mà cụp lại khi bầu phát triển quả. Quả mọng, nhỏ, hình cầu hoặc hơi bầu dục, chuyển từ xanh sang vàng cam đến đỏ khi chín; hạt hình bầu dục, gần tròn hoặc hình thận, dài 5-6mm và có một phôi hình móng ngựa. Cây săng mã có tiềm năng phát triển làm cây cảnh quan và cây dược liệu phục vụ sản xuất trà thảo dược.