Ngày nhận bài: 03-09-2025 / Ngày duyệt đăng: 02-12-2025 / Ngày xuất bản: 23-01-2026
Nghiên cứu nhằm đánh giá khả năng kháng khuẩn của tinh dầu rau kinh giới (Elsholtzia ciliata) trên ba chủng vi khuẩn gây bệnh cá nuôi nước ngọt: Aeromonas hydrophila (Att1), Edwardsiella ictaluri (Ecd20) và Streptococcus agalactiae (Svb2). Tinh dầu được chiết bằng phương pháp lôi cuốn hơi nước có hỗ trợ vi sóng và phân tích thành phần hóa học bằng GC-MS. Thí nghiệm với thời gian xử lý vi sóng 2-8 phút, công suất 500W và nồng độ 5-15% cho thấy hiệu quả ức chế tăng theo nồng độ và thời gian. Ecd20 nhạy cảm nhất (31,67mm ở 15% sau 8 phút), tiếp đến Att1 (18mm), còn Svb2 kém nhạy nhưng vẫn tăng đáng kể. MIC trên Ecd20, Svb2 và Att1 lần lượt là 0,39; 0,78 và 1,56 mg/ml. Phân tích hóa học ghi nhận Linoleic acid (26,64%), Oleic acid (16,97%), Citral (10,9%), beta-cis-Ocimene (7,38%) và beta-Caryophyllene (7,56%) là các thành phần chính góp phần vào hoạt tính sinh học. Kết quả khẳng định xử lý vi sóng nâng cao hiệu quả kháng khuẩn, đặc biệt rõ ở 8 phút. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng khoa học về mối liên hệ thành phần hoạt tính và gợi mở ứng dụng tinh dầu rau kinh giới như giải pháp sinh học thay thế kháng sinh trong nuôi cá. .
