Tìm kiếm

Kết quả Tìm kiếm

• ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA CÁ TRÁC NGẮN (Priacanthus macracanthus, Cuvier 1829) Ở VÙNG BIỂN TRUNG BỘ, VIỆT NAM

  Võ Trọng Thắng, Mai Công Nhuận

  Ngày nhận bài: 06-06-2025 / Ngày duyệt đăng: 16-09-2025 / Ngày xuất bản: 31-10-2025

   Tóm tắt PDF

  Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá một số đặc điểm sinh học của cá trác ngắn ở vùng biển Trung bộ, Việt Nam. Đặc điểm sinh học của cá trác ngắn được phân tích dựa trên số liệu sinh học nghề cá thực hiện từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2019 với 1.798 cá thể được thu tại các bến cá vùng biển Trung bộ. Kết quả nghiên cứu cho thấy chiều dài cá bắt gặp trong sản lượng khai thác dao động trong khoảng từ 70 đến 273mm với chiều dài khai thác trung bình đạt 137,9 ± 0,97mm. Hồi quy chiều dài theo khối lượng được mô tả theo hàm: Wchung = (7,41e – 5) × TL(2,69) với R2 = 0,98. Hàm sinh trưởng von Bertalanffy của cá trác ngắn có dạng: TLt = 294 × (1 – e-0,97 × (t-1,058)). Hệ số chết chung (Z) là 2,93, hệ số chết do khai thác (F) là 1,99, hệ số chết tự nhiên (M) là 0,94, hệ số khai thác (E) là 0,68. Trong quần thể cá trác ngắn, giới cái chiếm tỷ lệ trội hơn giới đực, với tỷ lệ đực/cái là 0,75/1. Mùa vụ sinh sản cá trác ngắn diễn ra trong khoảng tháng 7-10 với đỉnh sinh sản ở tháng 8 và tháng 9. Chiều dài tham gia sinh sản lần đầu đạt 190,9mm. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, quần thể cá trác ngắn đang bị khai thác quá mức tại vùng biển Trung bộ, Việt Nam.

  DOI: https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2025.23.10.06

• HIỆN TRẠNG KHAI THÁC NGUỒN LỢI CÁ MĂNG (Elopichthys bambusaRichardson, 1844) Ở MỘT SỐ TỈNH MIỀN BẮC VÀ BẮC TRUNG BỘ VIỆT NAM

  Võ Văn Bình, Nguyễn Hải Sơn

  Ngày nhận bài: 26-08-2019 / Ngày duyệt đăng: 14-10-2019

   Tóm tắt PDF

  Nghiên cứu đánh giá hiện trạng khai thác nguồn lợi cá măng(Elopichthys bambusaRichardson, 1844) tại một số tỉnh phía Bắc Việt Nam được thực hiện từ tháng 1/2019 đến tháng 6/2019 tại các tỉnh phía Bắc và Bắc Trung Bộ gồm Nghệ An, Hải Dương, Hòa Bình, Sơn La, Yên Bái và Tuyên Quang. Các số liệu về ngư cụ, mùa vụ và thủy vực nơi khai thác, kích cỡ cá măngkhai thác, sản lượng cá măngkhai thác, tỉ lệ cá măng/tổng sản lượng cá khai thác được thu thập thông qua phỏng vấn 120 ngư dân khai thác thủy sản trên sông và hồ chứa theo bảng câu hỏi đã chuẩn bị sẵn. Kết quảchỉ ra rằng có 5 loại ngưcụ chính được sử dụng để khai thác thủy sản tự nhiên tại các tỉnh phía Bắc và Bắc Trung Bộ, trong đó lưới rê 3 lớp và vó đèn có tỷ lệ khai thác được cá măngnhiều nhất, tương ứng là 62,69% và 34,29%,so với các ngư cụ khác. Mùa vụ khai thác cá măngtập trung cao nhất từtháng 5 đến tháng 9tại các tỉnh điều tra với kích cỡ cá khai thác được dao động từ 100-5.000 g/con tùy thuộc vào loại ngư cụ sử dụng và địa điểm khai thác. Cá Măng được khai thác chủ yếu ởhailoại thủy vực chính là sông và hồ chứa với sản lượng khai thác biến động trung bình từ 8-20 kg/hộ/năm. Nguồn lợi cá măngngoài tự nhiên hiện nay đã bị suy giảm nhiều do việc xây dựng các đập thủy điện và việc sử dụng các loại lưới mắt nhỏ để khai thác. Hiện nay,việc khai thác cá măngngoài tự nhiên không mang lại lợi nhuận lớn cho người khai thác tại các vùng điều tra.

• MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA LOÀI TÔM ĐANH CHÂN DÀI Trachysalambria longipes (Paulson, 1875) Ở VÙNG BIỂN QUẢNG NGÃI

  Từ Hoàng Nhân, Trần Văn Cường

  Ngày nhận bài: 05-09-2025 / Ngày duyệt đăng: 30-10-2025 / Ngày xuất bản: 23-01-2026

   Tóm tắt PDF

  Nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định đặc điểm sinh học, sinh trưởng và các hệ số tử vong của tôm đanh chân dài Trachysalambria longipes (Paulson, 1875) ở vùng biển Quảng Ngãi, phục vụ đánh giá và quản lý nguồn lợi bền vững. Tổng số 1.421 cá thể được thu thập hàng tháng từ sản lượng nghề lưới kéo trong giai đoạn tháng 4/2021-9/2022. Các chỉ tiêu chiều dài thân, khối lượng và giới tính được ghi nhận để phân tích mối quan hệ chiều dài - khối lượng, ước tính hàm sinh trưởng von Bertalanffy (VBGF) và xác định các hệ số tử vong. Kết quả cho thấy hàm hồi quy chiều dài - khối lượng của quần thể là W = 0,3535 × 10⁻⁴ × BL²,⁸¹ (R² = 0,90), phản ánh kiểu sinh trưởng dị hình âm, với tốc độ tăng chiều dài nhanh hơn khối lượng. Các tham số sinh trưởng của hàm VBGF là BL∞ = 115mm, K = 1,4/năm, Φ′ = 2,27. Tôm cái thành thục ở chiều dài 74mm, sinh sản quanh năm, đỉnh sinh sản vào tháng 6 và 9 và chiếm ưu thế trong quần thể (tỷ lệ đực:cái 0,39:1,00). Hệ số tử vong ước tính gồm M = 2,96/năm, F = 2,64/năm, Z = 5,60/năm và hệ số khai thác E = 0,47, cho thấy quần thể hiện đang chịu áp lực khai thác trung bình, tiệm cận mức tối ưu và chưa bị khai thác quá mức.

  DOI: https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.1.04

• ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH SỬ DỤNG ĐẤT LÚA Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

  Nguyễn Hoàng Đan, Nguyễn Khắc Thời, Bùi Thị Ngọc Dung

  Ngày nhận bài: 04-11-2015 / Ngày duyệt đăng: 29-12-2015

   Tóm tắt PDF

  Vùng Đồng bằng sông Cửu Long là vùng trọng điểm về sản xuất lương thực, có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và xuất khẩu nông sản. Trên cơ sở quỹ đất lúa hiện có, nhờ tập trung chỉ đạo sản xuất, phát huy tốt các tiềm năng, lợi thế của vùng, sản xuất lúa đã đạt được mức tăng trưởng khá cao trong những năm gần đây. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc sử dụng đất lúa của vùng còn những tồn tại, hạn chế và có những mặt còn thiếu bền vững. Hơn nữa, sản xuất lúa của vùng đã, đang và sẽ phải chịu các tác động bất lợi của Biến đổi khí hậu - Nước biển dâng. Nghiên cứu này tập trung đánh giá hiện trạng và biến động sử dụng đất lúa và hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất lúa để làm rõ hơn thực trạng sử dụng đất lúa, thấy được những thuận lợi, khó khăn trong sản xuất lúa của vùng, từ đó lấy cơ sở đề xuất những cơ cấu sử dụng đất lúa hợp lý. Kết quả nghiên cứu cho thấy giai đoạn 2005 - 2014, diện tích đất lúa của vùng có sự biến động, tăng 4,4 nghìn ha; trong đó giai đoạn 2005 - 2010, tăng 18,4 nghìn ha, giai đoạn 2010 - 2014 giảm 14 nghìn ha. Năm 2014, diện tích gieo trồng lúa của vùng chiếm 53,93% diện tích gieo trồng lúa cả nước, sản lượng lúa chiếm 56,13% sản lượng lúa cả nước. Vụ Hè Thu có diện tích gieo trồng lúa lớn nhất, chiếm 54% tổng diện tích gieo trồng lúa của vùng; vụ Đông Xuân có năng suất lúa cao nhất (cao hơn 20,5% so với năng suất bình quân của vùng); vụ Mùa có diện tích gieo trồng lúa và năng suất đạt thấp nhất vùng. Sản xuất lúa đem lại hiệu quả từ trung bình đến khá cho người trồng lúa tùy thuộc loại đất.

• IN VITRO MICROPROPAGATION OF Paramignya trimera, A VALUABLE MEDICINAL PLANT COLLECTED FROM KHANH HOA, VIETNAM

  Phi Thi Cam Mien, Nguyen Duc Bach, Chu Hoang Ha, Pham Bich Ngoc

  Ngày nhận bài: 20-09-2017 / Ngày duyệt đăng: 25-10-2017 / Ngày xuất bản: 06-08-2025

   Tóm tắt

  In Vietnam, root of Paramignya trimera has been known as a traditionally medicinal plant for treatment of various types cancers. For years, over-exploitation has led to the reduced diversity and availability of this plant resource. In nature, the multiplication rate of Paramignya trimera from seeds is very low. In order to increase the rate of multiplication for conservation purpose, in this study, in vitro micropropagation of Paramignya trimera was carried out. The results showed that woody plant medium (WPM) containing 20 g/l sucrose and 7.0 g/l agar was most suitable for in vitro propagation of Paramignya trimera. WPM supplemented with 3.0 mg/l BA, 0.2 mg/l TDZ was optimal medium for shoot formation while WPM supplemented with 1.5 mg/l IBA was suitable for the root induction.

  DOI: https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2017.15.9.

• KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG KHAI THÁC, TIÊU THỤ VÀ NUÔI ỐC BƯƠU ĐỒNG(Pila polita) Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

  Lê Văn Bình, Ngô Thị Thu Thảo

  Ngày nhận bài: 04-05-2022 / Ngày duyệt đăng: 27-09-2022

   Tóm tắt PDF

  Nghiên cứu này thực hiện nhằm khảo sát hiện trạng khai thác, tiêu thụ và nuôi ốc bươu đồng ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2019, thông qua việc phỏng vấn trực tiếp 138 cán bộ quản lý, hộ nuôi ốc bươu đồng, hộ khai thác và cơ sở thu mua, buôn bán. Kết quả cho thấy ốc bươu đồng phân bố ở thủy vực nước tĩnh cao hơn so với thủy vực nước chảy và ruộng lúa, ốc sốngtậptrungởtầngmặtvàobuổitốivà buổi sáng, sống chủ yếu ở vùng nước có độ sâu từ 60-150cm. Mật độ, sản lượng ốc bươu đồng giảm dần theo theo thời gian, đặc biệt giảm mạnh từ giai đoạn 2015 đến nay. Thời gian khai thác nhiều nhất là mùa mưa từ tháng 5-10 hàng năm, sản lượng khai thác trung bình 9,54 kg/hộ/ngày (tương đương 1.717 kg/hộ/năm). Thị trường tiêu thụ chủ yếu bán tại các vựa thu mua nhỏ lẻ (70,8%), kế đến người dân bán trực tiếp cho người tiêu dùng với 20,0%, số ít còn lại bán trực tiếp vựa lớn là 9,2%. Diện tích nuôi ốc bươu đồng trung bình của hộ là 294,5m2, trung bình tỉ lệ sống là 66,0% và kích cỡ thu hoạch là 28 con/kg, năng suất là 1,40 kg/m2.

• ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CÁ DÌA RÃNH (Siganus canaliculatus Park, 1797) Ở VÙNG BIỂN VEN BỜ PHÍA BẮC TỈNH QUẢNG TRỊ, VIỆT NAM

  Nguyễn Văn Giang, Võ Trọng Thắng

  Ngày nhận bài: 23-06-2025 / Ngày duyệt đăng: 16-09-2025 / Ngày xuất bản: 31-10-2025

   Tóm tắt PDF

  Nghiên cứu nhằm xác định đặc điểm sinh học của cá dìa rãnh ở vùng biển phía Bắc tỉnh Quảng Trị, Việt Nam. Số liệu được sử dụng phân tích, đánh giá theo chuỗi 12 tháng, năm 2024 với tổng số mẫu đã thu thập 1.544 cá thể, tại các cảng/bến cá. Kết quả phân tích cho thấy kích thước chiều dài cá dao động từ 61-192mm, trung bình đạt 138,8 ± 0,66mm. Mối tương quan giữa chiều dài - khối lượng được biểu diễn bằng phương trình W = (2,06 × 10-5) × FL(2,91925), hệ số tương quan R = 0,97. Phương trình tăng trưởng von Bertalanffy của quần thể được xác định là FLt = 210 × (1 – e-0,7 × (t – 0,8705)). Hệ số chết tổng (Z) đạt 3,17, trong đó chết do khai thác (F) là 2,35 và chết tự nhiên (M) là 0,82. Chỉ số khai thác (E) được tính là 0,74, phản ánh áp lực khai thác ở mức cao. Trong tự nhiên, cá dìa rãnh có giới tính đực chiếm ưu thế hơn so với giới tính cái (tỷ lệ 1,5:1). Cá dìa rãnh có mùa sinh sản tập trung chính vào tháng 3-6, cao nhất tháng 3. Kích thước thành thục lần đầu Lm50 là 151,4mm. Nguồn lợi cá dìa rãnh đang bị khai thác vượt mức cho phép, vì vậy cần có thêm các nghiên cứu chuyên sâu để chuyển đổi loài này thành đối tượng nuôi biển trong tương lai, nhằm phát triển bền vững nguồn lợi ngoài tự nhiên.

  DOI: https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2025.23.10.08