NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI CỦA LOÀI MÁC PÚP (Ficus pumila L.) SINH TRƯỞNG TỰ NHIÊN TẠI HUYỆN TRÙNG KHÁNH, TỈNH CAO BẰNG

Ngày nhận bài: 12-12-2025

Ngày duyệt đăng: 19-09-2026

Ngày xuất bản: 30-10-2026

DOI: https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.10.03

Lượt xem

4

Download

6

Cách trích dẫn:

Hà, V., Thắng, V., Trang, P., & Hà, P. (2026). NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI CỦA LOÀI MÁC PÚP (Ficus pumila L.) SINH TRƯỞNG TỰ NHIÊN TẠI HUYỆN TRÙNG KHÁNH, TỈNH CAO BẰNG. Tạp Chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, 24(10), 1342–1353. https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.10.03

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI CỦA LOÀI MÁC PÚP (Ficus pumila L.) SINH TRƯỞNG TỰ NHIÊN TẠI HUYỆN TRÙNG KHÁNH, TỈNH CAO BẰNG

Vũ Thu Hà 1 , Vũ Ngọc Thắng 1 , Phạm Thị Huyền Trang 1 , Phùng Thị Thu Hà (*) 1

  • Tác giả liên hệ: [email protected]
  • 1 Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam

    • Từ khóa

    Cành dị hình, cây dây leo gỗ, cụm hoa sung, lá dị hình, rễ bám

    Tóm tắt


    Mác púp (Ficus pumila L.), thuộc họ dâu tằm (Moraceae) là loài cây có giá trị dược liệu, sinh trưởng tự nhiên ở nhiều địa phương của Việt Nam, trong đó có tỉnh Cao Bằng. Nghiên cứu này nhằm mô tả đầy đủ đặc điểm hình thái của loài mác púp, góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu nhận diện và khai thác giá trị của loài tại tỉnh Cao Bằng. Nghiên cứu được thực hiện theo phương pháp hình thái so sánh của Nguyễn Nghĩa Thìn (2007). Kết quả cho thấy mác púp là loài dây leo thân gỗ, toàn cây có nhựa mủ trắng sữa. Rễ bám hình thành ở các mấu thân. Thân dị cành, cành sinh dưỡng có lá nhỏ, cuống rất ngắn, hình tim lệch hoặc vảy ốc, còn cành sinh sản có lá lớn hơn, cuống rõ, phiến hình bầu dục đến bầu dục thuôn dài. Hệ gân lá nổi rõ ở mặt dưới tạo thành mạng lưới tổ ong với 3-5 cặp gân bên. Mác púp có lá kèm sớm rụng, dạng búp. Cụm hoa sung tạo thành quả phức giả hình cầu, hình quả lê hoặc hình trụ, màu xanh khi non và chuyển sang vàng nhạt hoặc tím khi chín. Hoa đơn tính khác gốc, cụm hoa sung đực có hoa đực và hoa mật còn cụm hoa sung cái chứa hoa cái. Quả thật dạng quả bế, hóa nhầy khi ướt.

    Tài liệu tham khảo

    Berg C.C. & Corner E.J.H. (2005). Moraceae: Ficeae. Flora Malesiana - Series 1, Spermatophyta. 17(2): 1-702.

    Chen Y., Compton S.G., Liu M. & Chen X.Y. (2012). Fig trees at the northern limit of their range: the distributions of cryptic pollinators indicate multiple glacial refugia. Molecular Ecology. 21: 1687-1701.

    Deng J.Y., Wang Y.J., Chen L.F., Luo T., Wang R & Chen X.Y. (2023). Functional trait divergence associated with heteromorphic leaves in a climbing fig. Front. Plant Sci. 14:1261240. DOI: 10.3389/fpls.2023.1261240.

    Đỗ Huy Bích, Đặng Quang Chung, Bùi Xuân Chương, Nguyễn Thượng Dong, Đỗ Trung Đàm, Phạm Văn Hiển, Vũ Ngọc Lộ, Phạm Duy Mai, Phạm Kim Mãn, Đoàn Thị Nhu, Nguyễn Tập & Trần Toàn (2006). Cây thuốc và Động vật làm thuốc (Tập 2). Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật. tr. 1005-1007.

    Đỗ Tất Lợi (2015). Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Nhà xuất bản Y học, Nhà xuất bản Thời đại. tr. 854-855.

    Galloway A.F., Knox P. & Krause K. (2020). Sticky mucilages and exudates of plants: putative microenvironmental design elements with biotechnological value. New Phytologist. 225: 1461-1469. DOI: 10.1111/nph.16144.

    Gonda K., Suzuki K., Sunabe Y., Kono K. & Takenoshita S. (2021). Ficus pumila L. improves the prognosis of patients infected with HTLV-1, an RNA virus. Nutrition Journal. doi.org/10.1186/s12937-021-00672-x.

    Groot E.P., Sweeney E.J. & Rost T.L. (2003). Development of the adhesive pad on climbing fig (Ficus pumila) stems from clusters of adventitious roots. Plant and Soil. 248: 85-96. https://doi.org/10.1023/A:1022342025447.

    Kaur J. (2012). Pharmacognostical and preliminary phytochemical studies on the leaf extract of Ficus pumila Linn. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry. 1(4): 105-111.

    Lim T.K. (2012). Ficus pumila L. In T. K. Lim (Ed.): Edible medicinal and non-medicinal plants. Volume 3, fruits (pp. 379-384). Springer Science + Business Media.

    Lê Thế Hoài, Nguyễn Thị Thanh Mai & Nguyễn Thị Hồng Hạnh (2024). Nghiên cứu bào chế trà thảo dược từ loài vẩy ốc (Ficus pumila L.) và thổ phục linh (Smilax glabra Roxb). Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường. 12: 51-60.

    Liu M., Zhao R., Chen Y., Zhang J., Compton S.G. & Chen X.Y. (2014). Competitive exclusion among fig wasps achieved via entrainment of host plant flowering phenology. PloS One. 9: e0097783. DOI: 10.1371/journal.pone.0097783.

    Ma W. L. & Wu X. (1989). A preliminary study of symbioses between Blastophaga pumilae Hill (Hymenoptera) and Ficus pumila L. (Moraceae). Acta Ecologica Sinica. 9: 9-14.

    Nguyen Thi Linh Em, Phung Phat Nguyen & Do Van Mai (2025). Survey of botanical characteristics and preliminary analysis of chemical composition of Ficus pumila. Journal of Science and Development Economics. (37): 77-89.

    Nguyễn Ngọc Chí & Nguyễn Diệu Liên Hoa (2021). Phân lập terpenoid từ cây sung thằn lằn (Ficus pumila). Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ- Khoa học Tự nhiên. 5(4): 1663-1669.

    Nguyễn Nghĩa Thìn (2007). Các phương pháp nghiên cứu thực vật. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.

    Phạm Hoàng Hộ (2003). Cây cỏ Việt Nam (Tập 2). Nhà xuất bản Trẻ. tr. 550-581.

    Plants of the World Online (POWO) (2025a). Ficus pumila L. Retrieved from https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:853513-1on Dec 01, 2025.

    Plants of the World Online (POWO) (2025b). Ficus Tourn. ex L. Retrieved from https://powo.science. kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327905-2 on Dec 01, 2025.

    Suzuki K., Gonda K., Kishimoto Y., Katsumoto Y. & Takenoshita S. (2021). Potential curing and benefical effects of Ootabi (Ficus pumila L.) on hypertension and dyslipidaemia in Okinawa. Journal of Human Nutrition and Dietetics 34: 395-401. https://doi.org/10.1111/jhn.12806

    Viện Dược liệu (2014). Ficus pumila L. Truy cập từ http://vienduoclieu.org.vn/tttv/danh-muc-cay-thuoc/cay-thuoc/Ficus_pumila_1707#:~:text=C% C3%A2y%20m%E1%BB%8Dc%20hoang%20b%C3%A1m%20v%C3%A0o%20th%C3%A2n%20c%C3%A2y%20to%2C,ph%C3%A2n%20cho%20glucosa%2C%20fructosa%2C%20arabinosa%2C%20protein%2C%20nh%E1%BB%B1a%20m%E1%BB%A7 ngày 01/12/2025.

    Wu Z., Raven P.H. & Hong D. (Eds.). (2003). Ficus linnaeus. In Flora of China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press. 5: 37-70.