NGHIÊN CỨU ĐA DẠNG DI TRUYỀN DỰA TRÊN ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI  VÀ CHẤT LƯỢNG CỦA CÁC GIỐNG BƯỞI ĐỎ [Citrus maxima (J.Burm.) Merr.]  THU THẬP TẠI MIỀN BẮC VIỆT NAM

Ngày nhận bài: 07-03-2026

Ngày duyệt đăng: 28-04-2026

Ngày xuất bản: 28-07-2026

DOI: https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.7.01

Lượt xem

0

Download

0

Cách trích dẫn:

Thủy, Đoàn, Châm, L., Thủy, N., Dũng, N., Dũng, H., & Tươi, N. (2026). NGHIÊN CỨU ĐA DẠNG DI TRUYỀN DỰA TRÊN ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI  VÀ CHẤT LƯỢNG CỦA CÁC GIỐNG BƯỞI ĐỎ [Citrus maxima (J.Burm.) Merr.]  THU THẬP TẠI MIỀN BẮC VIỆT NAM. Tạp Chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, 24(7), 883–895. https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.7.01

NGHIÊN CỨU ĐA DẠNG DI TRUYỀN DỰA TRÊN ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI  VÀ CHẤT LƯỢNG CỦA CÁC GIỐNG BƯỞI ĐỎ [Citrus maxima (J.Burm.) Merr.]  THU THẬP TẠI MIỀN BẮC VIỆT NAM

Đoàn Thu Thủy 1, 2 , Lê Thị Tuyết Châm 1, 2 , Nguyễn Thu Thủy 3 , Nguyễn Ngọc Dũng 3 , Hoàng Đăng Dũng 3 , Ngô Thị Hồng Tươi (*) 1

  • Tác giả liên hệ: [email protected]
  • 1 Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam
  • 2 Phòng Thí nghiệm Di truyền và Chọn giống, Trung tâm Nghiên cứu xuất sắc và Đổi mới sáng tạo, Học viện Nông nghiệp Việt Nam
  • 3 Trung tâm Nông nghiệp sinh thái và Đào tạo nghề, Học viện Nông nghiệp Việt Nam

    • Từ khóa

    Chất lượng quả, Citrus maxima, đa dạng hình thái

    Tóm tắt


    Nghiên cứu thực hiện nhằm đánh giá một số đặc điểm hình thái và mức độ đa dạng di truyền của các giống bưởi đỏ thu thập tại miền Bắc Việt Nam. Vật liệu nghiên cứu gồm 16 giống bưởi đỏ thu thập trong năm 2025. Các chỉ tiêu hình thái lá, quả được mô tả, hoa được quan sát dưới kính soi nổi STECK JSZ5B với thị kính 10x, vật kính 1-4,5x; phân tích đa dạng di truyền bằng NTSYS 2.1 và phân tích đa biến PCA và phân tích cụm. Kết quả cho thấy các giống bưởi đỏ có sự khác biệt rõ rệt về kích thước lá, hoa, quả và các chỉ tiêu chất lượng, với hệ số biến động (CV%) dao động từ trung bình đến cao, phản ánh mức độ đa dạng hình thái cao. Phân tích đa dạng di truyền dựa trên 18 tính trạng cho hệ số tương đồng từ 0,10–0,38 và phân thành 04 nhóm. Kết quả PCA cho thấy sự phân hóa giữa các giống chủ yếu do các chỉ tiêu chất lượng quả chi phối và phù hợp với kết quả phân nhóm di truyền. Một số mẫu như M2, M5, M6, M10, M11, M12, M13 có chất lượng tốt, mẫu M4, M10 và M13 có khối lượng hạt thấp. Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ bảo tồn và khai thác bền vững nguồn gen bưởi đỏ tại Việt Nam.

    Tài liệu tham khảo

    Barrett H.C. & Rhodes A.M. (1976). A numerical taxonomic study of affinity relationships in cultivated Citrus and its close relatives, Systematic Botany. 1(2): 105-136.

    Bộ Khoa học và Công nghệ (2023). TCVN 13381-4:2023 - Giống cây nông nghiệp- Khảo nghiệm giá trị canh tác và giá trị sử dụng. Phần 4: Giống bưởi.

    Bộ Khoa học và Công nghệ (2011). TCVN 4594: 1988 - Phương pháp xác định hàm lượng đường tổng số

    Bộ Khoa học và Công nghệ (2007). TCVN 5483:2007 - Sản phẩm Rau Quả- Xác định axit chuẩn độ được

    Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường (1998). TCVN 6427-2: 1998 - Rau quả và Sản phẩm Rau Quả- Xác định hàm lượng axit ascorbic.

    Bộ Khoa học và Công nghệ (2007). TCVN 7771: 2007 - Phương pháp xác định độ Brix. Duan X., Hayat F., Lei Z., Ruan H., Lin,W., Tu P., Li C., Song W., Li Y., Li J., Zhang L., Li G., Ma R., Gou W., Xiao G., Wang Q. & Wang Q. (2025). Genetic diversity analysis of pomelo germplasm resources based on leaf phenotype and SCoT markers. Scientia Horticulturae. 346: 1-14. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2025.114174. IPGRI (1999). Descriptors for Citrus. International Plant Genetic Resources Institute, Rome, Italy. ISBN 92-9043-425-2. 66p.

    Khuất Hữu Trung, Hà Trọng Huy, Nguyễn Trường Khoa, Ngô Hồng Bình, Nguyễn Thanh Bình, Đặng Trọng Lương & Lê Huy Hàm (2009). Nghiên cứu đa dạng di truyền một số giống bưởi bản địa Việt Nam (Citrus Grandis) bằng chỉ thị Mocrosatellite. Tạp chí Công nghệ sinh học. 7(4): 485-492. Louzada & Ramadugu (2021). Grapefruit: History, Use, and Breeding. HortTechnology. 31: 243-258. https://doi.org/10.21273/HORTTECH04679-20. Luro F., Marchi E., Costantino G., Paoli M. & Tomi F. (2025). Diversity of Pummelos [Citrus maxima (Burm.) Merr.] and Grapefruits (Citrus x aurantium var. paradisi) Inferred by Genetic Markers, Essential Oils Composition, and Phenotypical Fruit Traits. Plants. 14(12). https://doi.org/10.3390/plants14121824 Makkumrai W., Huang Y. & Xu Q. (2021). Comparison of pomelo (Citrus maxima) grown in China and Thailand. Front. Agr. Sci. Eng. 8(2): 335-352. Nicolosi E., Deng Z.N., Gentile A., La Malfa S., Continella G. & Tribulato E. (2000). Citrus phylogeny and genetic origin of important species as investigated by molecular markers. Theoretical and Applied Genetics. 100: 1155-1166. https://link.springer.com/article/10.1007/s00122 0051419. PPVFRA (2001). Guidelines for Conduct of Test for Distinctiveness, Uniformity & Stability on Pummelo [Citrus maxima (J. Burm.) Merr.]. 23p. Rymbai H., Jha A.K., Talang H., Devi M.B., Raviteja P., Verma V.K., Rymbai D., Mawlein J. & Hazarika S. (2025). Morpho-biochemical, antioxidant and pigmentation in different genotypes of pummelo fruits (Citrus maxima) in Meghalaya. The Indian Journal of Agricultural Sciences. 95(7): 784-791. doi.org/10.56093/ijas.v95i7.155088 Sapkota B., Devkota H.P & Prakash P. (2022). Citrus maxima (Brum.) Merr. (Rutaceae): Bioactive Chemical Constituents and Pharmacological Activities, Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. (1): 8741669. doi.org/10.1155/2022/8741669.

    Shivanand Koti G.S.K. Swamy, Jayashree Ugalat, Venkat Rao, Jayappa J., Shivanand D. Ainapur, Deepak S. Kore & Vipin K. (2025). Exploring genetic diversity of pummelo (Citrus grandis L. Osbeck) genotypes in Devanahalli region of Karnataka, India. Plant Genetic Resources. 23(3): 208-216. doi.org/10.1017/S1479262124000674.

    Trần Thị Mơ & Nguyễn Xuân Hồng (2020). Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của các dòng, giống bưởi có triển vọng tại Chương Mỹ - Hà Nội. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Nông nghiệp Việt Nam. 9(118): 49-53.

    Trần Văn Hâu, Trần Thị Phương Thảo & Trần Sỹ Hiếu (2014). Đặc điểm hình thái của hạt phấn và một số biện pháp cải thiện sự đậu trái và hạn chế rụng trái dâu Hạ Châu (Baccaurea ramiflora Lour.) tại huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ. Số chuyên đề: Nông nghiệp - (4): 135-141. Ủy ban Khoa học Nhà nước (1991). TCVN 5366: 1991 - Phương pháp xác định chất khô.