QUẢN LÝ PHỤ PHẨM NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG TUẦN HOÀN CẤP CỘNG ĐỒNG:  TỪ THỰC TIỄN ĐẾN MÔ HÌNH KHÁI QUÁT

Ngày nhận bài: 07-11-2025

Ngày duyệt đăng: 23-12-2025

Ngày xuất bản: 28-03-2026

DOI: https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.3.13

Lượt xem

2

Download

2

Cách trích dẫn:

Phương, M., MinhHiền, N., Thủy, B., Nhài, Đỗ, & Phương, N. (2026). QUẢN LÝ PHỤ PHẨM NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG TUẦN HOÀN CẤP CỘNG ĐỒNG:  TỪ THỰC TIỄN ĐẾN MÔ HÌNH KHÁI QUÁT. Tạp Chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, 24(3), 421–429. https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.3.13

QUẢN LÝ PHỤ PHẨM NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG TUẦN HOÀN CẤP CỘNG ĐỒNG:  TỪ THỰC TIỄN ĐẾN MÔ HÌNH KHÁI QUÁT

Mai Lan Phương 1 , Nguyễn Thị MinhHiền 1 , Bach Văn Thủy (*) 1 , Đỗ Thị Nhài 1 , Nguyễn Thị Phương 1

  • Tác giả liên hệ: [email protected]
  • 1 Khoa Kinh tế và Quản lý, Học viện Nông nghiệp Việt Nam

    • Từ khóa

    Quản lý, phụ phẩm nông nghiệp, kinh tế tuần hoàn, cộng đồng

    Tóm tắt


    Quản lý phụ phẩm nông nghiệp theo hướng kinh tế tuần hoàn ở cấp cộng đồng ngày càng thu hút sự quan tâm trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ chiếm ưu thế và các dòng phụ phẩm phát sinh phân tán tại khu vực nông thôn. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện có vẫn còn phân tán về cách tiếp cận, quy mô phân tích và trọng tâm nghiên cứu, gây khó khăn cho việc so sánh và khái quát hóa các mô hình cộng đồng. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp tổng quan tài liệu có hệ thống, phân tích 50 công trình khoa học và tài liệu chính sách trong nước và quốc tế nhằm hệ thống hóa các cách tiếp cận quản lý phụ phẩm nông nghiệp theo hướng tuần hoàn ở cấp cộng đồng. Kết quả tổng hợp cho thấy các nghiên cứu thường nhấn mạnh vai trò của tổ chức cộng đồng và cơ chế phối hợp đa tác nhân, sự phù hợp giữa công nghệ xử lý và quy mô địa phương, cùng với các điều kiện tài chính - thể chế hỗ trợ trong việc duy trì các mô hình cộng đồng. Trên cơ sở đó, bài báo khái quát hóa một mô hình phân tích nhằm làm rõ mối quan hệ giữa các điều kiện đầu vào, cơ chế vận hành và các kết quả môi trường - xã hội trong quản lý phụ phẩm nông nghiệp theo hướng tuần hoàn ở cấp cộng đồng.

    Tài liệu tham khảo

    Bộ NN&PTNT (2022). Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Hà Nội, Việt Nam. Bộ NN&PTNT (2021). Thông tư số 01/2021/TT-BNNPTNT ngày 16/01/2021 quy định về quản lý phụ phẩm trong nông nghiệp. Cahyadi E.R., Hidayati N., Zahra N. & Arif C. (2024). Integrating CircularEconomy Principles into Agri-FoodSup ply Chain Management: A Systematic Literature Review. Sustainability. 16(16): 7165. https://doi.org/10.3390/su16167165.

    Collective Action Japan (2021). From Rubbish to Resource: Recycling Food. Retrieved from https://allabout-japan.com/en/article/10254/ on Sep 15, 2025.

    Đào Văn Phú (2024). Phân hữu cơ từ rơm theo phương pháp nông nghiệp tuần hoàn. Truy cập từ https://ckcn.huaf.edu.vn/2024/03/12/phan-huu-co-tu-rom-theo-phuong-phap-san-xuat-nong-nghiep-tuan-hoan-san-pham-chuyen-giao-tu-vien-nghien-cuu-lua-gao-quoc-te-va-truong-dai-hoc-nong-lam-hue-cho-htx-sxnn-an-lo-tinh-thua-thien-hue-da-de/. ngày 03/10/2025 EPA - Environmental Protection Agency (2020). Dickinson College selected by EPA to receive $300,000 for project to reduce food waste and dairy manure. Retrieved from https://www.epa.gov/newsreleases/dickinson-college-selected-epa-receive-300000-project-reduce-food-waste-and-dairy on Sep 22, 2025. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) (2019). The state of food and agriculture 2019: Moving forward on food loss and waste reduction. Retrieved from https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/11f9288f-dc78-4171-8d02-92235b8d7dc7/ content on Sep 25, 2025. Gadde B., Bonnet S., Menke C. & Garivait S. (2009). Air pollutant emissions from rice straw open field burning in India, Thailand and the Philippines. Environmental Pollution. 157(5): 1554-1558. doi.org/10.1016/j.envpol.2009.01.004.

    Hoàng Anh Lê, Nguyễn Thị Thu Hạnh & Lê Thuỳ Linh (2013). Ước tính khí phát thải do đốt rơm rạ tại đồng ruộng trên địa bàn tỉnh Thái Bình. Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Các Khoa học Trái đất và Môi trường. 29(2): 26-33 Holm-Nielsen J.B., Al Seadi T. & Oleskowicz-Popiel P. (2009). The future of anaerobic digestion and biogas utilization. Bioresource Technology. 100(22): 5478-5484. doi.org/10.1016/j.biortech. 2008.12.046. Layne C. (2023). Dickinson’s Farm receives $20,000 grant for wastetoenergy project. Dickinson College News. Retrieved from https://www.dickinson.edu/news/article/5446/dickinsons_farm_receives_20000_grant_for_waste-to-energy_project on Oct 20, 2025. Lent C. (2024). A midscale anaerobic biodigester creates onfarm renewable energy. NCAT ATTRA Sustainable Agriculture. Lpelc_Liverstock and Pountry environmental learning community (2019). Water quality issues Associated with Manure. Retrieved from https://lpelc.org/water-quality-issues-associated-with-manure/ on Sep 18, 2025. MacArthur E. (2013). Towards the circular economy. Journal of Industrial Ecology. 2: 23-44.

    Mai Hạ (2025). Viêt Nam chỉ tái chế được khoảng 35% trong số 156 triệu tấn phụ phẩm nông nghiệp. Truy cập từ https://moitruong.net.vn/viet-nam-chi-tai-che-duoc-khoang-35-trong-so-156-trieu-tan-phu-pham-nong-nghiep-84412.html ngày 15/09/2025.

    Mai Lan Phương & Nguyễn Thị Minh Hiền. (2024). Chính sách nông nghiệp tuần hoàn ở Việt Nam. Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam. 22(7): 906-915.

    Mallikarjuna Rao M., Botsa S.M., Prabhakara Rao T., Goddu S.R. & Vijayasanthi C. (2024). A comprehensive review on agricultural waste production and onsite management with circular economy opportunities. Discover Sustainability. 5: 288. doi.org/10.1007/s43621-024-00492-z Martinez J., Dabert P., Barrington S. & Burton C. (2009). Livestock waste treatment systems for environmental quality, food safety and sustainability. Bioresource Technology. 100(22): 5527-5536. Ninh N.T.H., Le N.P. & Chung D.K. (2023). How to enhance circular agriculture models at microlevel in Vietnam? A review. Current World Environment. 18(2): 483-493.

    Nguyễn Thị Quỳnh & Nguyễn Thị Thuỳ Hương (2023). Từ sáng kiến”Cơ sở phục hồi tài nguyên” đến “Trung tâm giáo dục và học tập cộng đồng về môi trường” tại Cù Lao Chàm. Truy cập từ https://nongnghiepmoitruong.vn/bai-2-tu-sang-kien-co-so-phuc-hoi-tai-nguyen-den-trung-tam-giao-duc-va-hoc-tap-cong-dong-ve-moi-truong-tai-cu-lao-cham-d712955.html ngày 21/10/2025.

    Nguyễn Hữu Giáp & Nguyễn Ngân Hà (2025). Ứng dụng kinh tế tuần hoàn trong quản lý rác thải sinh hoạt của hộ gia đình tại huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội. Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam. 23(5): 629640. Obi F.O., Ugwuishiwu B.O. & Nwakaire J.N. (2016). Agricultural waste concept, generation, utilization and management. Nigerian J. Technol. 35(4): 957-964 Quang T.T. (2023). Circular Economy Models in Agriculture in Vietnam. Vietnam Science Journal. 5: 30-45. Quốc hội (2020). Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14. Rao M.M., Botsa S.M., Rao T.P. Goddu S.R. & Vijayasanthi C. (2024). A comprehensive review on agricultural waste production and onsite management with circular economy opportunities. Discover Sustainability. 5: 288. doi.org/10.1007/s43621-024-00492-z. Rustad T., Storrø I. & Slizyte R. (2011). Possibilities for the utilization of marine by-products. International Journal of Food Science & Technology. 46(10): 2001-2014. doi.org/10.1111/j.1365-2621.2011.02736.x Tansom U., Paothong S., Soontornnon Sinchai P. & Muhamud N. (2020). Biogas dung production: community participation in Bangkro and Changhaitok SubDistrict, Pattani Province. Area Based Development Research Journal. 12(3): 207-222.

    Trần Sỹ Nam, Huỳnh Văn Thảo, Huỳnh Công Khánh, Huỳnh Thị Diễm & Đinh Thái Danh (2021). Xây dựng mô hình biogas xử lý chất thải chăn nuôi heo và cung cấp năng lượng tái tạo khí sinh học cho cộng đồng. Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp. 10(3): 64-76. doi.org/10.52714/dthu.10.3.2021.869.

    Thuỳ Hương (2024). Hội nghị thường niên dự án giảm thiểu rác thải đại dương. Truy cập ngày 10/09/2025 từ https://culaochammpa.com.vn/7364/?utm ngày Tofănică B.-M., Ungureanu E., Ungureanu O.C., Fortuna M.E., Volf I. & Popa V.I. (2024). Circular economy solutions: exploring agricultural residues. Buletinul Institutului Politehnic din Iași. Secția Chimie și Inginerie Chimică. 70(74)(4): 33-44. doi.org/10.5281/zenodo.14582064.

    Xuân Anh & Hồng Thái (2023). Thúc đẩy nông nghiệp tuần hoàn- Mô hình không phế phẩm. Truy cập từ https://baotintuc.vn/kinh-te/thuc-day-nong-nghiep-tuan-hoan-bai-2-mo-hinh-khong-phe-pham-20230325091815094.htm ngày 10/10/2025.

    Wageningen University & Research. (2021). SYSTEMIC: Circular solutions for biowaste and manure. EU Horizon 2020 Project Overview. Retrieved from https://www.wur.nl/en/ project/systemic-circular-solutions-for-biowaste-and-manure.htm?utm on on Sep 18, 2025. Wani A.K., Akhtar N., Mir T.u.G., Rahayu F., Suhara C., Anjli A., Chopra C., Singh R., Prakash A., El Messaoudi N., Fernandes C.D., Ferreira L.F.R., Rather R.A. & Américo-Pinheiro J.H.P. (2024). Ecofriendly and safe alternatives for the valorization of shrimp farming waste. Environmental Science and Pollution Research. 31: 38960-38989. doi.org/10.1007/s11356-023-27819-z. Wüste A. & Schmuck P. (2012). Bioenergy villages and regions in Germany: An Interview Study with Initiators of Communal Bioenergy Projects on the Success Factors for Restructuring the Energy Supply of the Community. 4(2): 244-256. doi.org/10.3390/su4020244. Verbeke M., Brienza C., Schoumans O.F., Bamelis L., Sys K., Regelink I. & van Dijk K. (2021). Business Development package for nutrient recycling at anaerobic digester including manual and guiding materials : a product from the H2020 project SYSTEMIC. Wageningen Environmental Research. doi.org/10.18174/572621.

    Vũ Việt Hà, Mai Lan Phương, Nguyễn Thị Minh Hiền, Bạch Văn Thuỷ, Nguyễn Thị Phương, Đỗ Thị Nhài & Đỗ Thị Thanh Huyền (2025). Tổng quan quản lý chất thải và phụ phẩm nông nghiệp theo hướng tuần hoàn ở Việt Nam. Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam. 23(3): 382-394. Yang J. & Chen B. (2014). Emergy analysis of a biogaslinked agricultural system in rural China - a case study in Gongcheng Yao autonomous county. Applied Energy. 118: 173-182. doi.org/10.1016/j.apenergy.2013.12.038. Yang J., Chen W. & Chen B. (2011). Impacts of biogas projects on agroecosystem in rural areas - a case study of Gongcheng. Frontiers of Earth Science. 5: 317-322. doi.org/10.1007/s11707-011-0183-0.