MỘT SỐ ĐẶC TÍNH SINH HỌC VÀ KHẢ NĂNG GÂY BỆNH THỰC NGHIỆM CỦA VIRUS CÚM A/H9N2 PHÂN LẬP Ở MIỀN BẮC VIỆT NAM

Ngày nhận bài: 18-08-2026

Ngày duyệt đăng: 18-09-2026

Ngày xuất bản: 30-09-2026

DOI: https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.9.08

Lượt xem

28

Download

18

Số: Tập 24 Số 9 (2026): Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam

Chuyên mục:

CHĂN NUÔI – THÚ Y – THỦY SẢN

Cách trích dẫn:

Hằng, N., Lan, N., Phương, H., & Anh, Đào. (2026). MỘT SỐ ĐẶC TÍNH SINH HỌC VÀ KHẢ NĂNG GÂY BỆNH THỰC NGHIỆM CỦA VIRUS CÚM A/H9N2 PHÂN LẬP Ở MIỀN BẮC VIỆT NAM. Tạp Chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, 24(9), 1274–1284. https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.9.08

MỘT SỐ ĐẶC TÍNH SINH HỌC VÀ KHẢ NĂNG GÂY BỆNH THỰC NGHIỆM CỦA VIRUS CÚM A/H9N2 PHÂN LẬP Ở MIỀN BẮC VIỆT NAM

Nguyễn Thị Thu Hằng 1 , Nguyễn Thị Lan (*) 1 , Hoàng Thị Phương 1 , Đào Lê Anh 1

  • Tác giả liên hệ: [email protected]
  • 1 Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam

    • Từ khóa

    Real-time RT-PCR, trứng gà có phôi, ngưng kết hồng cầu, mô bệnh học, phân bố mô

    Tóm tắt


    Nghiên cứu nhằm phát hiện RNA virus cúm A/H9N2 trong mẫu mô của gia cầm có biểu hiện bệnh, phân lập virus và đánh giá một số đặc tính sinh học và khả năng gây bệnh thực nghiệm. Tổng số 55 mẫu phổi, khí quản và não được thu từ 19 cá thể tại bốn trang trại ở Hà Nội, Hưng Yên và Thái Nguyên giai đoạn 2020-2023. RNA H9 và N2 được phát hiện bằng real-time RT-PCR, mẫu dương tính được phân lập trên trứng gà có phôi và đánh giá bằng phản ứng ngưng kết hồng cầu (HA), ngăn trở ngưng kết hồng cầu (HI) và liều gây nhiễm 50% phôi (EID50). Có 22/55 mẫu mô dương tính. Mười hai mẫu tạo dịch niệu mô có hoạt tính HA và bảy chủng đáp ứng tiêu chí HI. Chủng H9N2.HY1.2 đạt 8,89 × 107 EID50/ml và được gây nhiễm tĩnh mạch cho gà 21 ngày tuổi với liều 106 EID50/con. Biểu hiện lâm sàng rõ nhất ở ngày 6-9 và không ghi nhận tử vong. RNA virus được phát hiện ở khí quản và phổi đến ngày 28, lách và thận đến ngày 21 và trong phân ở ngày 7-14, không phát hiện trong máu hoặc tuyến tụy. Tổn thương chủ yếu ở đường hô hấp và một số cơ quan ngoài hô hấp. Kết quả nghiên cứu đặc trưng cho chủng khảo sát trong mô hình gây nhiễm tĩnh mạch và không đại diện cho tỷ lệ lưu hành hoặc đặc điểm nhiễm tự nhiên.

    Tài liệu tham khảo

    Begum J.A., Hossain I., Nooruzzaman M., King J., Chowdhury E.H., Harder T.C. & Parvin R. (2023). Experimental pathogenicity of H9N2 avian influenza viruses harboring a tri-basic hemagglutinin cleavage site in Sonali and broiler chickens. Viruses. 15(2): 461. https://doi.org/10.3390/v15020461.

    Bi J., Deng G., Dong J., Kong F., Li X., Xu Q., Zhang M., Zhao L. & Qiao J. (2010). Phylogenetic and molecular characterization of H9N2 influenza isolates from chickens in northern China from 2007-2009. PLoS ONE. 5(9): e13063. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0013063.

    Bi Y., Li J. & Shi W. (2022). The time is now: a call to contain H9N2 avian influenza viruses. The Lancet Microbe. 3(11): e804-e805. https://doi.org/10.1016/S2666-5247(22)00232-4.

    Bộ Khoa học và Công nghệ (2014). TCVN 8400-26:2014. Bệnh động vật - Quy trình chẩn đoán - Phần 26: Bệnh cúm gia cầm H5N1.

    Bộ Khoa học và Công nghệ (2026). TCVN 8400-59:2026. Bệnh động vật - Quy trình chẩn đoán - Phần 59: Bệnh cúm gia cầm A/H9N2.

    Carnaccini S. & Perez D.R. (2020). H9 influenza viruses: an emerging challenge. Cold Spring Harb Perspect Med. 10(6): a038588. https://doi.org/10.1101/cshperspect.a038588.

    Hennessey M., Thi T.H., Raghwani J., Kim Y., Pham H.T.T., Nguyen T.H., Nguyen H.Q., Lynton-Jenkins J.G., Banyard A.C., Brown I.H., James J., Lewis T., Lewis N.S., Pfeiffer D., Tomley F., Blake D., Thi N.P., Conan A., Bui V.N. & Fournié G. (2026). Avian influenza A (H9N2) virus transmission across chicken production and distribution networks, Vietnam. Emerg Infect Dis. 32(2): 259-264. https://doi.org/10.3201/eid3202.251416.

    Nagy A., Mettenleiter T.C. & Abdelwhab E.M. (2017). A brief summary of the epidemiology and genetic relatedness of avian influenza H9N2 virus in birds and mammals in the Middle East and North Africa. Epidemiol Infect. 145(16): 3320-3333. https://doi.org/10.1017/S0950268817002576.

    Nili H. & Asasi K. (2002). Natural cases and an experimental study of H9N2 avian influenza in commercial broiler chickens of Iran. Avian Pathol. 31(3): 247-252. 10.1080/03079450220136567.

    Peacock T.P., James J., Sealy J.E. & Iqbal M. (2019). A global perspective on H9N2 avian influenza virus. Viruses. 11(7): 620. 10.3390/v11070620.

    Pu J., Wang S., Yin Y., Zhang G., Carter R.A., Wang J., Xu G., Sun H., Wang M., Wen C., Wei Y., Wang D., Zhu B., Lemmon G., Jiao Y., Duan S., Wang Q., Du Q., Sun M., Bao J., Sun Y., Zhao J., Zhang H., Wu G., Liu J. & Webster R.G. (2015). Evolution of the H9N2 influenza genotype that facilitated the genesis of the novel H7N9 virus. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 112(2): 548-553. https://doi.org/10.1073/pnas.1422456112.

    Reed L.J. & Muench H. (1938). A simple method of estimating fifty per cent endpoints. Am J Epidemiol. 27(3): 493-497. https://doi.org/10.1093/ oxfordjournals.aje.a118408.

    Sealy J.E., Fournie G., Trang P.H., Dang N.H., Sadeyen J.R., Thanh T.L., van Doorn H.R., Bryant J.E. & Iqbal M. (2019). Poultry trading behaviours in Vietnamese live bird markets as risk factors for avian influenza infection in chickens. Transbound Emerg Dis. 66(6): 2507-2516. https://doi.org/10.1111/tbed.13308.

    Thuy D.M., Peacock T.P., Bich V.T.N., Fabrizio T., Hoang D.N., Tho N.D., Diep N.T., Nguyen M., Hoa L.N.M., Trang H.T.T., Choisy M., Inui K., Newman S., Trung N.V., van Doorn H.R., Thanh T.L., Iqbal M. & Bryant J.E. (2016). Prevalence and diversity of H9N2 avian influenza in chickens of Northern Vietnam, 2014. Infect Genet Evol. 44: 530-540. https://doi.org/10.1016/j.meegid.2016.06.038.