BỘ CHỈ SỐ VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ SỨC TẢI DU LỊCH SINH THÁI CỘNG ĐỒNG TẠI VIỆT NAM - BÀI TỔNG QUAN

Ngày nhận bài: 07-05-2025

Ngày duyệt đăng: 28-01-2026

Ngày xuất bản: 29-04-2026

DOI: https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.4.14

Lượt xem

5

Download

2

Cách trích dẫn:

Hà, H., Dũng, N., Chung, N., & Nguyệt, T. (2026). BỘ CHỈ SỐ VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ SỨC TẢI DU LỊCH SINH THÁI CỘNG ĐỒNG TẠI VIỆT NAM - BÀI TỔNG QUAN. Tạp Chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, 24(4), 573–585. https://doi.org/10.31817/tckhnnvn.2026.24.4.14

BỘ CHỈ SỐ VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ SỨC TẢI DU LỊCH SINH THÁI CỘNG ĐỒNG TẠI VIỆT NAM - BÀI TỔNG QUAN

Hoàng Dũng Hà (*) 1 , Nguyễn Tiến Dũng 1 , Nguyễn Văn Chung 1 , Trần Thị Ánh Nguyệt 1

  • Tác giả liên hệ: [email protected]
  • 1 Đại học Nông lâm, Đại học Huế

    • Từ khóa

    Sức tải du lịch, đánh giá sức tải, du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng, du lịch bền vững, bộ chỉ số

    Tóm tắt


    Sức tải du lịch là công cụ then chốt trong quản lý du lịch bền vững, đặc biệt quan trọng với du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng (CBET) tại Việt Nam. Sử dụng phương pháp tổng quan hệ thống theo quy trình PRISMA, từ 127 tài liệu ban đầu, nghiên cứu lựa chọn 36 tài liệu chất lượng cao (2013-2023) từ Scopus, Web of Science và các nguồn trong nước để đề xuất bộ chỉ số gồm 23 thành phần thuộc 4 nhóm: môi trường (5 chỉ số), xã hội (6 chỉ số), kinh tế (6 chỉ số) và quản trị (6 chỉ số), trong đó 12 chỉ số cốt lõi và 11 chỉ số bổ sung. Trọng số của 4 nhóm tiêu chí được xác định thông qua phương pháp phân tích thứ bậc (AHP) với 7 chuyên gia (CR = 4,78%): sức tải môi trường 28,9%, sức tải quản trị 26,0%, sức tải xã hội 23,9% và sức tải kinh tế 20,5%. Chỉ số tổng hợp sức tải du lịch (TCC) được tính theo công thức TCC = 0,289 × ENV + 0,239 × SOC + 0,205 × ECO + 0,260 × GOV, với ngưỡng phân loại:  0-0,2 (Quá tải nghiêm trọng); 0,2-0,4 (Quá tải); 0,4-0,6 (Cảnh báo); 0,6-0,8 (Cân bằng); 0,8-1 (An toàn). Đây là khung đánh giá đa chiều đầu tiên được thiết kế riêng cho CBET Việt Nam, tích hợp vai trò trung tâm của cộng đồng và đặc thù bảo tồn sinh thái quy mô nhỏ.

    Tiểu sử của Tác giả

    Nguyễn Tiến Dũng, Đại học Nông lâm, Đại học Huế

    Giảng viên bộ môn Khuyến nông, khoa Phát triển nông thôn

    Nguyễn Văn Chung, Đại học Nông lâm, Đại học Huế

    Giảng viên bộ môn Kinh tế

    Tài liệu tham khảo

    Aguarón J. & Moreno-Jiménez J.M. (2003). The geometric consistency index. European Journal of Operational Research. 147(1): 137-145.

    Cao Thị Thu Trang, & Nguyễn Thị Phương (2009). Đánh giá sức tải môi trường vùng nước ven đảo Cát Bà phục vụ cho phát triển bền vững. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Biển. 9: 154-168. Castellani V. & Sala S. (2010). Sustainable performance index for tourism policy development. Tourism Management. 31(6): 871-880. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2009.10.001

    Castillo Galeano A.R., Castro Garzón H. & Rodríguez Miranda J.P. (2023). Tourist loading capacity - A review of methodologies and applications. Ecological Engineering & Environmental Technology. 24(6): 1-14. https://doi.org/10.12912/27197050/165898 Chen M., Liu W. & Tao X. (2017). Evolution and assessment on China's tourism resources: A review. Tourism Management Perspectives. 23: 85-92. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2017.05.002 Coccossis H. & Mexa A. (2017). The challenge of tourism carrying capacity assessment: Theory and practice. Routledge.

    Dương Thị Thủy, Nguyễn Thị Hồng Thành & Trần Quốc Hải (2022). Đánh giá sức chứa du lịch các bãi biển ở thành phố Đồng Hới tỉnh Quảng Bình. Tạp chí Khoa học. 19(11): 1854-1863.

    European Environment Agency (1999). Environmental indicators: Typology and overview (Technical Report No. 25). Author. Fabian H.M., Ling Siow M., Jin D. (2024). Community-based Tourism in Sustainable Tourism: Towards a Conceptual Framework. Malaysian Journal of Social Sciences and Humanities (MJSSH): 9(11): e003107. doi:10.47405/mjssh.v9i11.3107 Fernández-Villarán A., Espinosa N., Abad M. & Goytia A. (2020). Model for measuring carrying capacity in inhabited tourism destinations. Portuguese Economic Journal. 19(3): 213-241. https://doi.org/10.1007/s10258-020-00173-5 Giampiccoli A. & Mtapuri O. (2012). Community-based tourism: An exploration of the concept(s) from a political perspective. Tourism Review International, 16(1): 29-43. doi.org/10.3727/154427212X13431568321500 Hao H., Lian Z., Zhao J., Wang H., He Z. (2022). A Remote-Sensing Ecological Index Approach for Restoration Assessment of Rare-Earth Elements Mining. Comput Intell Neurosci. 2022: 5335419. doi:10.1155/2022/5335419 Haribudiman I., Berliandaldo M. & Holman Fasa A.W. (2023). Implications of the role of tourism carrying capacity in sustainable tourism destinations. Jurnal Kepariwisataan Indonesia. 17(2): 272-292. https://doi.org/10.47608/jki.v17i22023.272-292 Hosseini K., Stefaniec A. & Hosseini S.P. (2021). World Heritage Sites in developing countries: Assessing impacts and handling complexities toward sustainable tourism. Journal of Destination Marketing & Management. 20: 100616. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2021.100616 Koens K., Postma A. & Papp B. (2018). Is overtourism overused? Understanding the impact of tourism in a city context. Sustainability. 10(12): 4384. https://doi.org/10.3390/su10124384 Leka A., Lagarias A., Panagiotopoulou M. & Stratigea A. (2022). Development of a Tourism Carrying Capacity Index (TCCI) for sustainable management of coastal areas in Mediterranean islands - Case study Naxos, Greece. Ocean & Coastal Management. 216: 105978. https://doi.org/10.1016/j.ocecoaman.2021.105978 Liu Z. (2003). Sustainable tourism development: A critique. Journal of Sustainable Tourism. 11(6): 459-475. doi.org/10.1080/09669580308667216 Long C., Lu S., Chang J., Zhu J. & Chen L. (2022). Tourism environmental carrying capacity review, hotspot, issue, and prospect. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(24): 16663. doi.org/10.3390/ijerph192416663 Manning R.E. (2001). Visitor experience and resource protection: A framework for managing the carrying capacity of national parks. Journal of Park & Recreation Administration. 19(1): 93-108. Manning R.E. (2002). How much is too much? Carrying capacity of national parks and protected areas. In Monitoring and management of visitor flows in recreational and protected areas: Proceedings of the conference. Bodenkultur University. pp. 306-313. Marion J.L. (2016). A framework for managing the carrying capacity of national parks: The case of the Blue Ridge Parkway. Journal of Park & Recreation Administration. 34(4): 22-39. McCool S.F. & Lime D.W. (2001). Tourism carrying capacity: Tempting fantasy or useful reality? Journal of Sustainable Tourism. 9(5): 372-388. https://doi.org/10.1080/09669580108667409 Milano C., Novelli M. & Cheer J.M. (2019). Overtourism and tourismphobia: A journey through four decades of tourism development, planning and local concerns. Tourism Planning & Development. 16(4): 353-357. https://doi.org/10.1080/21568316.2019.1599604 Navarro Jurado, E., Tejada Tejada, M., Almeida García, F., Cabello González, J., Cortés Macías, R., Delgado Peña J., Fernández Gutiérrez F., Gutiérrez FernándezG., Luque Gallego M., Málvarez García G., Marcenaro Gutiérrez O., Navas Concha F., Ruiz de la Rúa F., Ruiz Sinoga J. & Solís Becerra F. (2012). Carrying capacity assessment for tourist destinations: Methodology for the creation of synthetic indicators applied in a coastal area. Tourism Management. 33(6): 1337.1346. doi.org/10.1016/j.tourman.2011.12.017

    Nguyễn Hoàng Tứ (2016). Quản lý nhà nước địa phương đối với phát triển du lịch bền vững tại một số tỉnh miền Trung Việt Nam. Luận văn Tiến sĩ. Trường Đại học Thương Mại.

    Nguyễn Văn Hoàng (2019). Đánh giá sức tải trong hoạt động du lịch - Sự cần thiết cho quy hoạch và quản lý phát triển du lịch biển. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh. 38(76): 76-85.

    Phạm Thị Hồng, Phạm Đức Hạnh & Lưu Thị Anh. (2022). Đánh giá sức tải xã hội phục vụ quản lý và phát triển du lịch bền vững khu di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long. Tạp chí Nghiên cứu Địa lý Nhân văn. 2(37): 45-56. Saaty T.L. (1980). The Analytic Hierarchy Process: Planning, Priority Setting, Resource Allocation: McGraw-Hill International Book Company. Santos P.L.A. & Brilha J. (2023). A review on tourism carrying capacity assessment and a proposal for its application on geological sites. Geoheritage. 15(2): Article 47. doi.org/10.1007/s12371-023-00810-3 Smeets E. & Weterings R. (1999). Environmental indicators: Typology and overview (Technical Report No. 25). European Environment Agency. Tokarchuk O., Gabriele R. & Maurer O. (2021). Estimating tourism social carrying capacity. Annals of Tourism Research. 86: 102971.

    Trương Sỹ Vinh (2019). Tính toán sức chịu tải môi trường du lịch của vườn quốc gia Cúc Phương. Tạp chí Khoa học Biến đổi khí hậu. 12: 49 - 54.

    United Nations Development Programme (UNDP) (2024). Human Development Report 2023/2024: Technical notes. Retrieved from https://hdr.undp.org/sites/default/files/2023-24_HDR/hdr2023-24_technical_notes.pdf Source on May 25, 2025 UNWTO (2019). Sustainable Tourism Indicators and Destination Management. Madrid: UN Tourism.

    Van Phuong T., Le Xuan Sinh L.D.C., Xuong D.C. & Ha B.T.M. (2020). Community tourism development in Viet Hai commune (Cat Ba, Hai Phong city, Viet Nam) under the green economy model. Environment and Natural Resources Research. 10(2): 43-53. WTO (2005). Making Tourism More Sustainable - A Guide for Policy Makers (English version). World Tourism Organization.