Ngày nhận bài: 19-11-2025
Ngày duyệt đăng: 23-01-2026
Ngày xuất bản: 28-02-2026
Lượt xem
Download
Cách trích dẫn:
ẢNH HƯỞNG CỦA THUỐC TRỪ SÂU CHỨA CHLORANTRANILIPROLE VÀ SPINOSAD LÊN SÂU NON SÂU KEO DA LÁNG Spodoptera exigua (Hübner) HẠI HÀNH
,
Vũ Thị Yến
1
,
Hồ Thị Thu Giang (*)
1
Từ khóa
Ảnh hưởng, LC30, Spodoptera exigua, chlorantraniliprole, spinosad, bảng sống
Tóm tắt
Nghiên cứu ảnh hưởng của thuốc trừ sâu đến các chỉ tiêu sinh học, phát triển của sâu keo da láng (SKDL) Spodoptera exigua (Hübner) được thực hiện trong phòng thí nghiệm sử dụng nồng độ dưới ngưỡng gây chết LC30 trong 72 giờ của thuốc trừ sâu chứa hoạt chất chlorantraniliprole (Prevathon 5SC) và spinosad (Asaka 25SC). Thí nghiệm được được thực hiện theo phương pháp nhúng lá sử dụng trên sâu non SKDL tuổi 2 kết hợp với phương pháp theo dõi sinh học cá thể. Kết quả cho thấy thuốc Prevathon 5SC và Asaka 25SC nồng độ LC30 đã ảnh hưởng cho tỷ lệ sống trước trưởng thành thấp hơn, thời gian phát triển vòng đời kéo dài hơn, thời gian sống của trưởng thành cái và sức sinh sản giảm hơn so với đối chứng. Nghiên cứu cũng chỉ ra nồng độ LC30 của thuốc trừ sâu thí nghiệm đều tác động tiêu cực lên các chỉ số phát triển quần thể của SKDL, theo đó tỷ lệ sinh sản thuần (R0) thấp hơn ở SKDL tiếp xúc với thuốc trừ sâu so với đối chứng, tỷ lệ tăng tự nhiên (rm) của SKDL tiếp xúc với spinosad (0,1332) và chlorantraniliprole (0,1504) thấp hơn đáng kể so với đối chứng (0,181), giới hạn phát triển (λ) giảm và thời gian của thế hệ (T) tăng tương ứng ở các công thức xử lý thuốc trừ sâu so với đối chứng. So với thuốc Prevathon 5SC (chlorantraniliprole), Asaka 25SC (spinosad) ảnh hưởng bất lợi đến các chỉ số sinh học, làm giảm sức sinh sản và khả năng phát triển quần thể của SKDL rõ rệt hơn, do đó có thể được khuyến nghị sử dụng trong phòng trừ sâu hại này. Những kết quả này sẽ cung câp thông tin hữu ích trong sử dụng thuốc trừ sâu trong chương trình quản lý tổng hợp SKDL S. exigua.
Tài liệu tham khảo
Ahmad M., Farid A. & Saeed M. (2018). Resistance to new insecticides and their synergism in Spodoptera exigua (Lepidoptera: Noctuidae) from Pakistan. Crop Protection. 107: 79-86. Che W., Shi T., Wu Y. & Yang Y. (2013). Insecticide resistance status of field populations of Spodoptera exigua (Lepidoptera: Noctuidae) from China. Journal of Economic Entomology. 106(4): 1855-1862. Chen Y.Q., Xiang X., Gong C.W. & Wang X.G. (2017). Effects of sublethal doses of chlorantraniliprole on the detoxification enzymes activities and the growth and reproduction of Spodoptera exigua. Scientia Agricultura Sinica. 50(8): 1440-1451. Chi H. & Liu H. (1985). Two new methods for the study of insect population ecology. Bulletin of Institute of Zoology, Academia Sinica. 24(2): 225-240. Chi H. (2023). TWOSEX-MSChart: A computer program for the age-stage, two-sex life table analysis. Retrieved from http://140.120.197.173/ ecology/Download/TWOSEX-MSChart-B100000.rar on August 15, 2024. Cho S.R., Kyung Y., Shin S., Kang W.J., Jung D.H., Lee S.J., Park G.H., Kim S.I., Cho S.W., Kim H.K., Koo H.N. & Kim G.H. (2018). Susceptibility of field populations of Plutella xylostella and Spodoptera exigua to four diamide insecticides. Korean Journal of Applied Entomology. 57(1): 43-50. Hafeez M., Ullah F., Khan M.M., Wang Z., Gul H., Li X., Huang J., Siddiqui J.A., Qasim M., Wang R.L. & Imran M. (2022). Comparative low lethal effects of three insecticides on demographical traits and enzyme activity of the Spodoptera exigua (Hübner). Environmental Science and Pollution Research. 29(40): 60198-60211. Lahm G.P., Stevenson T.M., Selby T.P., Freudenberger J.H., Cordova D., Flexner L., Bellin C.A., Dubas C.M., Smith B.K., Hughes K.A., Hollingshaus J.G., Clark C.E. & Benner E.A. (2007). Rynaxypyr: a new insecticidal anthranilic diamide that acts as a potent and selective ryanodine receptor activator. Bioorganic & medicinal chemistry letters. 17(22): 6274-6279. Lai T. & Su J. (2011). Effects of chlorantraniliprole on development and reproduction of beet armyworm, Spodoptera exigua (Hübner). Journal of Pest science. 84: 381-386. Lai T., Li J. & Su J. (2011). Monitoring of beet armyworm Spodoptera exigua (Lepidoptera: Noctuidae) resistance to chlorantraniliprole in China. Pesticide Biochemistry and Physiology. 101: 198-205.
Nguyễn Thị Hương (2017). Sâu keo da láng Spodoptera exigua (Hübner) (Lepidoptera: Noctuidae) hại hành hoa và biện pháp phòng chống tại Hưng Yên. Luận án tiến sĩ Bảo vệ thực vật. Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Saeed S., Sayyed A.H. & Ahmad I. (2010). Effect of host plants on life-history traits of Spodoptera exigua (Lepidoptera: Noctuidae). Journal of Pest science 83(2): 165-172. Sparks T.C., Thompson G.D., Kirst H.A., Hertlein M.B., Mynderse J.S., Turner J.R & Worden. T.V. (1998). Fermentation-derived insect control agents- The Spinosyns. In: Methods in Biotechnology, Biopesticides: Use and Delivery (eds. F. R. Hall and J. J. Menn). Humana Press. Totowa, NJ. 5: 171-188. Wang D., Yong-Ming W., Hui-Yuan L., Zheng X. & Ming X. (2013). Lethal and sublethal effects of Spinosad on Spodoptera exigua (Lepidoptera: Noctuidae) Journal of Economic Entomology. 106(4): 1825-1831. Yee W.L. & Toscano N.C. (1998). Laboratory evaluations of synthetic and natural insecticides on beet armyworm (Lepidoptera: Noctuidae) damage and survival on lettuce. Journal of Economic Entomology. 91(1): 56-63.