Ngày nhận bài: 19-11-2025
Ngày duyệt đăng: 13-02-2026
Ngày xuất bản: 28-02-2026
Lượt xem
Download
Cách trích dẫn:
ĐẶC ĐIỂM VI PHẪU CỦA CÂY SĂNG MÃ (Carallia brachiata (Lour.) Merr.) TẠI XÃ GIA BÌNH, TỈNH BẮC NINH
,
Đinh Mỹ Lương
1
,
Đoàn Thu Thủy (*)
2
Từ khóa
Bó dẫn hở, khí khổng kiểu hỗn bào, sinh trưởng thứ cấp, tinh thể oxalat canxi
Tóm tắt
Cây săng mã (Carallia brachiata) thuộc họ đước (Rhizophoraceae), có chứa các hợp chất chống oxy hóa, kháng viêm, kháng khuẩn... Chưa có nghiên cứu chi tiết về đặc điểm vi phẫu của loài, vì vậy nghiên cứu này sử dụng phương pháp vi phẫu trên rễ, thân và lá của cây săng mã nhằm cung cấp dữ liệu thực vật cho công tác phân loại, bảo tồn và phát triển nguồn gen. Kết quả cho thấy rễ sơ cấp có 5-6 bó gỗ, với nhu mô vỏ và lõi phát triển. Rễ thứ cấp có tầng bần dày và mô dẫn thứ cấp phát triển, giúp tăng cường chức năng cơ học và dẫn truyền. Thân sơ cấp có các bó dẫn hở xếp thành vòng tròn và được bao quanh bởi vòng cương mô. Gỗ thứ cấp chiếm phần lớn tiết diện thân thứ cấp, thể hiện sự gia tăng khả năng nâng đỡ. Phiến lá có mô giậu phát triển hơn mô xốp, khí khổng kiểu hỗn bào chỉ phân bố ở mặt dưới lá, góp phần hạn chế thoát hơi nước. Gân lá và cuống lá có mô dày ở các góc lồi, bó dẫn hình cung được bao bọc bởi cương mô, làm tăng độ bền cơ học. Cấu trúc vi phẫu của săng mã cho thấy sự phát triển về cơ học, dẫn truyền, thích nghi với điều kiện khô hạn, ưa sáng.
Tài liệu tham khảo
Chularojmontri L., Nanna U., Kaewamatawong R., Homhual S. & Suwannaloet W. (2022). Inhibitory effect of Carallia brachiata extract through regulation of adipogenesis pathways in 3T3-L1 cells. Pharmacognosy Journal. 14(5): 655-660. e-Flora of Thailand (2024). Carallia brachiata (Lour.) Merr. Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation, Bangkok. Retrieved from https://botany.dnp.go.th/eflora/ on Sep 15, 2025. Evert R.F. (2006). Esau’s Plant Anatomy: Meristems, Cells, and Tissues of the Plant Body: Their Structure, Function, and Development. 3rd ed. John Wiley & Sons. 601p. Fahn A. (1990). Plant Anatomy (4th ed.). Oxford, New York, 588p. Fichtler E. & Worbes M. (2012). Wood anatomical variables in tropical trees and their relation to site conditions and individual tree morphology. IAWA Journal. 33(2): 119-140 Franceschi V.R. & Nakata P.A. (2005). Calcium oxalate in plants: Formation and function. Annual Review of Plant Biology. 56: 41-71. Haining Q. & Boufford D. E. (2007). Rhizophoraceae. Wu, Z. Y., P. H. Raven & D. Y. Hong, eds. 2007. Flora of China. Vol. 13 (Clusiaceae through Araliaceae). Science Press, Beijing, and Missouri Botanical Garden Press, St. Louis. IUCN (2025). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2025-2. Retrieved from https://www.iucnredlist.org/species/61957194/61957196 on Dec 23, 2025. Jimbo T. (2023). Carallia brachiata. The IUCN Red List of Threatened Species 2023: e. T61957194A61957196. Retrieved from https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS. T61957194A61957196.en. on Sep 15, 2025. Ling S.K., Takashima T., Tanaka T., Fujioka T., Mihashi K. & Kouno I. (2004). A new diglycosyl megastigmane from Carallia brachiata. Fitoterapia. 75(7-8): 785-788. Loureiro J.D. (1790). Flora cochinchinensis: sistens plantas in regno Cochinchina nascentes. Quibus accedunt aliae observatae in Sinensi imperio, Africa Orientali, Indiaeque locis variis. Omnes dispositae secundum systema sexuale Linnaeanum. Labore. Typis, et expensis academicis. 1: 296. Lynch J.P., Strock C.F., Schneider H.M., Sidhu J.S., Ajmera I., Galindo-Castañeda T., Klein S.P. & Hanlon M.T. (2021). Root anatomy and soil resource capture. Plant Soil. 466: 21-63. Metcalfe C.R. & Chalk L. (1980). Anatomy of the Dicotyledons, Vol. I: Systematic Anatomy of Leaf and Stem, with a Brief History of the Subject. Clarendon Press.
Nguyễn Nghĩa Thìn (2007). Các phương pháp nghiên cứu thực vật. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội. 171tr.
Nguyễn Thị Thu Hà & Lê Phương Dung (2020). Nghiên cứu đặc điểm giải phẫu thích nghi của một số loài thực vật ưa sáng và ưa bóng thu thập tại Thái Nguyên. Tạp chí Khoa học & Công nghệ Đại học Thái Nguyên. 225(01): 177-182. Nurshahidah M.R., Noraini T., Nurnida M.K., Ruzi A.R., Amalia, Nabilah M. & Mohd-Arrabe’ A.B. (2011). Systematic Significance of Leaf Venation in Genus Carallia. Conference: Proceedings of the Universiti Malaysia Terengganu 10th International Annual Symposium (UMTAS) 2011. 11-13 th July 2011. Pasaribu Y. P., Buyang Y., Sumanik N.B., Hisa L. & Wairata J. (2023). Antioxidant properties of Carallia brachiata stem bark and leaf. Technium Science, 16(1): 486-490.
Phùng Thị Thu Hà, Nguyễn Hữu Cường, Nguyễn Thị Hòa, Trần Bình Đà, Phạm Phú Long & Phạm Thị Huyền Trang (2021). Giáo trình thực vật học. Nhà xuất bản Học viện Nông nghiệp. Plants of the World Online (POWO) (2025). The International Plant Names Index and World Checklist of Vascular Plants. Retrieved from https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:719554-1 on Sep 15, 2025. Sajikumar S. (2024). A systematic study on the family Rhizophoraceae Pers. of Kollam district, Kerala. Dissertation submitted to the University of Kerala in partial fulfilment of the requirements for the award of Master of Science Degree in Botany. 125p. Tobe H. & Raven P.H. (1988). Seed Morphology and Anatomy of Rhizophoraceae, Inter-and Infrafamilial Relationships. Annals of the Missouri Botanical Garden 75: 1319-1342. Tomlinson P.B. (2016). The Botany of Mangroves 2nd edition. Cambridge University Press, Cambridge.
Trần Công Khánh (1981). Giáo trình thực tập hình thái giải phẫu thực vật. NXB Đại học và trung học chuyên nghiệp Hà Nội. 172tr.
Van Vliet G.J.C.M. (1976). Wood anatomy of the Rhizophoraceae. Leiden Botanical Series. 3(1): 20-75.