Ngày nhận bài: 19-11-2025
Ngày duyệt đăng: 07-05-2026
Ngày xuất bản: 25-06-2026
Lượt xem
Download
Cách trích dẫn:
ĐẶC ĐIỂM DI TRUYỀN LIÊN QUAN ĐẾN ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI VÀ KÍCH THƯỚC HẠT GẠO MÀU
Từ khóa
Gạo lật, gạo màu, GWAS, GS5, QTL
Tóm tắt
Nghiên cứu này nhằm làm rõ nền tảng di truyền liên quan đến hình thái và kích thước hạt gạo, qua đó cung cấp sơ sở khoa học phục vụ công tác chọn tạo giống lúa chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu thị trường. Phân tích tương quan trên toàn hệ gen (GWAS - Genome-wide Association Study) được thực hiện với các tính trạng hình thái và cấu trúc hạt của 102 nguồn gen gạo màu. Phân tích GWAS được tiến hành bằng phần mềm TASSEL, áp dụng mô hình MLM, sử dụng 60224 SNPs. Kết quả phân tích đã xác định được 31 vị trí di truyền tính trạng số lượng (QTL - quantitative trait locus) liên quan đến các tính trạng số lượng gồm chiều dài hạt thóc, chiều rộng hạt thóc, chiều dài hạt gạo, chiều rộng hạt gạo, độ dày hạt gạo, tỷ lệ chiều dài/rộng hạt thóc, tỷ lệ chiều dài/rộng hạt gạo, màu sắc vỏ trấu và màu sắc hạt gạo. Trong số 31 QTLs được xác định, có 8 QTLs trùng với các QTL/gen đã được công bố trước đó và 23 QTL mới. Kết quả này cung cấp thông tin trong nghiên cứu cấp độ phân tử và chọn tạo giống gạo màu tiếp theo.
Tài liệu tham khảo
Bradbury P.J., Zhang Z., Kroon D,.E., Casstevens T.M., Ramdoss Y. & Buckler E.S. (2007) TASSEL: software for association mapping of complex traits in diverse samples. Bioinformatics. 23(19): 2633-5. doi: 10.1093/bioinformatics/ btm308. Epub 2007 Jun 22. PMID: 17586829. Brotman Y., Llorente-Wiegand C., Oyong G., Badoni S., Misra G., Anacleto R., Parween S., Pasion E., Tiozon Jr., R.N., Anonuevo J.J., deGuzman M.K., Alseekh S., Mbanjo E.G.N., Boyd L.A., Fernie A.R. & Sreenivasulu N. (2021). The genetics underlying metabolic signatures in a brown rice diversity panel and their vital role in human nutrition. The Plant Journal. 106(2): 507-525. https://doi.org/10.1111/tpj.15182 FAO (2023). Food and Agriculture data. Truy cập từ https://www.fao.org/faostat/en/#data, ngày 12/11/2025 Furukawa T., Maekawa M., Oki T., Suda I., Iida S., Shimada H., Takamure I., & Kadowaki K. (2007). The Rc and Rd genes are involved in proanthocyanidin synthesis in rice pericarp. Plant J. 49(1): 91-102. doi: 10.1111/j.1365-313X.2006.02958.x. Jiang L., Zhong H., Jiang X., Zhang J., Huang R., Liao F., Deng Y., Liu Q., Huang Y., Wang H. & Tao Y. (2022). Identification and pleiotropic effect analysis of GSE5 on rice chalkiness and grain shape. Frontiers in Plant Science, 12, p.814928. https://doi.org/10.3389/fpls.2021.814928 Pham C.H., Do T.D., Nguyen H.T.L., Hoang N.T., Tran T.D., Vu M.T.T., Doi H.H., Bui T.G.T., & Henry R.J. (2024). Genome-wide association mapping of genes for anthocyanin and flavonoid contents in Vietnamese landraces of black rice. Euphytica 220, 11. https://doi.org/10.1007/s10681-023-03268-0
Phạm Văn Cường, Nguyễn Quốc Trung, Đinh Mai Thùy Linh, Bùi Hồng Nhung, Trần Thị Hiên, Tăng Thị Hạnh, & Nguyễn Văn Hoan. (2021). Kết quả chọn tạo giống lúa triển vọng DCG93 có năng suất cao, phôi to và vỏ lụa dày phục vụ chế biến dầu cám gạo ở Việt Nam. Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. 11:10-19. ISSN.1859-4581. Phan N.T.H., Pham C.V., Tang H.T., Nguyen L.V. & Bertin P. (2023). Integration of genome-wide association studies reveal loci associated with salt tolerance score of rice at the seedling stage. Journal of Applied Genetics, 64(4): 603-614. https://doi.org/10.1007/s13353-023-00775-7 Ponce K., Zhang Y., Guo L., Leng Y. & Ye G. (2020). Genome-Wide Association Study of Grain Size Traits in Indica Rice Multiparent Advanced Generation Intercross (MAGIC) Population. Frontiers in Plant Science. Vol. 11. https://www.frontiersin.org/journals/plant-science/articles/10.3389/fpls.2020.00395 Singh N., Majumder S., Singh O.N., Vikram P., Singh A.K. & Singh S. (2015). A large-effect QTL for grain weight in rice on chromosome 10. Australian Journal of Crop Science. 9(5): 372-377. Tổng cục Thống kê (2023). Sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản năm 2023. Truy cập từ https://www.nso.gov.vn/du-lieu-va-so-lieu-thong-ke/2024/01/san-xuat-nong-lam-nghiep-va-thuy-san-nam-2023-ket-qua-dat-duoc-va-kho-khan-thach-thuc-dan-xen/ ngày 15/11/2025 Tran V.Q., Nguyen V.L., Nguyen Q.T, Tran T.H., Le V.H. & Ngo, T. H.T. (2024). Genetic diversity and genetic analysis for pigmented pericarps in rice (Oryza sativa L.). Vegetos. 37(6): 2413-2422. https://doi.org/10.1007/s42535-023-00721-2 Wang N., Chen H., Qian Y., Liang Z., Zheng G., Xiang J., Feng T., Li M., Zeng W., Bao Y. & Liu E. (2023). Genome-wide association study of rice grain shape and chalkiness in a worldwide collection of Xian accessions. Plants. 12(3): 419. https://doi.org/10.3390/plants12030419 Yang W., Hao Q., Liang J., Tan Q., Luan X., Lin S., Zhu H., Bu S., Liu Z., Liu G., Wang S., Zhang G. Fine Mapping of Two Major Quantitative Trait Loci for Rice Chalkiness With High Temperature-Enhanced Additive Effects. (2022). Frontiers in Plant Science.13: 957863. doi: 10.3389/fpls.2022.957863. Yaobin Q., Peng C., Yichen C., Yue F., Derun H., Tingxu H., Xianjun S. & Jiezheng Y. (2018). QTL-Seq identified a major QTL for grain length and weight in rice using near isogenic F2 population. Rice Science. 25(3): 121-131. https://doi.org/10.1016/j.rsci.2018.04.001 Zhang T., Wang S., Sun S., Zhang Y., Li J., You J., Su T., Chen W., Ling Y., He G., Zhao F. (2020). Analysis of QTL for Grain Size in a Rice Chromosome Segment Substitution Line Z1392 with Long Grains and Fine Mapping of qGL-6. Rice (N Y).13(1): 40. doi: 10.1186/s12284-020-00399-z. Zhu B.F., Si L., Wang Z., Zhou Y., Zhu J., Shangguan Y., Lu D., Fan D., Li C., Lin H., Qian Q., Sang T., Zhou B., Minobe Y., & Han B. (2011). Genetic control of a transition from black to straw-white seed hull in rice domestication. Plant Physiol.155(3): 1301-11. doi: 10.1104/pp.110.168500. Zhu Q., Yu S., Zeng D., Liu H., Wang H., Yang Z., Xie X., Shen R., Tan J., Li H., Zhao X., Zhang Q., Chen Y., Guo J., Chen L., & Liu Y.-G. (2017). Development of “Purple Endosperm Rice” by Engineering Anthocyanin Biosynthesis in the Endosperm with a High-Efficiency Transgene Stacking System. Molecular Plant. 10(7): 918-929. https://doi.org/10.1016/j.molp.2017.05.008.