Ngày nhận bài: 05-12-2025
Ngày duyệt đăng: 04-01-2026
Ngày xuất bản: 29-04-2026
Lượt xem
Download
Cách trích dẫn:
TUYỂN CHỌN VÀ ĐÁNH GIÁ HOẠT TÍNH ĐỐI KHÁNG CỦA CHỦNG XẠ KHUẨN Streptomyces sp. VNUA24 VỚI NẤM Alternaria alternata HẠI THỰC VẬT
,
Nguyễn Thị Thu
1
,
Nguyễn Vũ Phương Thảo
1
,
Nguyễn Văn Giang (*)
1
Từ khóa
các hoạt chất sinh học, Chủng xạ khuẩn, nấm gây bệnh hại thực vật
Tóm tắt
Nghiên cứu này được tiến hành với mục đích sàng lọc và đánh giá khả năng kháng nấm A. alternata của chủng xạ khuẩn. Khả năng đối kháng nấm A. alternata của chủng xạ khuẩn được tuyển chọn và đánh giá thông qua các phương pháp như đồng nuôi cấy, khảo sát khả năng đối kháng bằng phương pháp khuếch tán trên đĩa thạch và sử dụng kỹ thuật sinh học phân tử để xác định, nhận diện các gen liên quan tới tổng hợp các hoạt chất có hoạt tính sinh học của chủng xạ khuẩn được tuyển chọn. Kết quả thí nghiệm cho thấy, khi đồng nuôi cấy trên môi trường PDA, từ 56 chủng xạ khuẩn nghiên cứu đã sàng lọc được 09 chủng có hoạt tính đối kháng với nấm A. alternata. Đặc biệt, trong đó chủng Streptomyces sp. VNUA24 biểu hiện hoạt tính kháng nấm A. alternata mạnh nhất với tỷ lệ phần trăm đối kháng là 77,62 ± 2,63% sau 12 ngày đồng nuôi cấy. Dịch nuôi 7 ngày của chủng xạ khuẩn VNUA24 trên môi trường Gause I không thể hiện được hoạt tính đối kháng với nấm A. alternata, tuy nhiên, các hợp chất hữu cơ bay hơi từ chủng Streptomyces sp. VNUA24 đã tác động đến A. alternata, biểu hiện sự ức chế với hoạt tính đối kháng đạt 23,13% sau 7 ngày nuôi cấy. Bên cạnh đó, bằng phương pháp PCR, nghiên cứu đã phát hiện được sự có mặt của 5 trên 8 gen liên quan đến quá trình tổng hợp các chất có hoạt tính sinh học thuộc các nhóm gene PKS-I, PKS-II và NRPS. Kết quả nghiên cứu cho thấy chủng Streptomyces sp. VNUA24 là chủng tiềm năng cho định hướng phát triển chế phẩm phòng trừ bệnh do nấm A. alternata gây ra ở cây trồng.
Tài liệu tham khảo
Ahmad T., Xing F., Cao C. & Liu Y. (2024). Characterization and toxicological potential of Alternaria alternata associated with post-harvest fruit rot of Prunus avium in China. Frontiers in Microbiology. 15: 1273076. Arrebola E., Sivakumar D. & Korsten L. (2010). Effect of volatile compounds produced by Bacillus strains on postharvest decay in citrus. 53(1): 122-128. Ayed A., Kalai-Grami L., Ben Slimene I., Chaouachi M., Mankai H., Karkouch I., Djebali N., Elkahoui S., Tabbene O., Limam F. (2021). Antifungal activity of volatile organic compounds from Streptomyces sp. strain S97 against Botrytis cinerea. 31(12): 1330-1348. Bai Q., Ma X., Hayat M., Tang Y. & Wang Z. (2025). Comparison and Analysis of Resistance Differences in Alternaria alternata from Fungicides with Three Different Mechanisms. Journal of Fungi. 11(4): 305. Beroigui O. & Errachidi F. (2023). Streptomyces at the heart of several sectors to support practical and sustainable applications: A review. 6(1). Bundale S., Begde D., Nashikkar N., Kadam T. & Upadhyay A. (2014). Isolation of aromatic polyketide producing soil Streptomyces using combinatorial screening strategies. OALib J. 1: 1-16. Cai L., Zhang H., Deng Y., Tian W., Fan G. & Sun X. (2023). Antifungal Activity of Streptomyces hygroscopicus JY-22 against Alternaria alternata and Its Potential Application as a Biopesticide to Control Tobacco Brown Spot. Agronomy. 13(7): 1944. Coakley S.M., Scherm H. & Chakraborty S. (1999) Climate change and plant disease management. Annu. Rev. Phytopathol. 37: 399-426. Dhanasekaran D., Thajuddin N. & Panneerselvam A. (2012). Applications of actinobacterial fungicides in agriculture and medicine. Fungic Plant Anim. 2: 29-54.
Đỗ Quang Trung, Nguyễn Thị Thu Hằng, Phạm Bích Ngọc, Đinh Mai Vân, Trần Thị Hằng & Lưu Thế Anh (2021). Nghiên cứu in vitro các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của nầm Alternaria alternata gây bệnh thối ngọn cành trên cây thanh long (Hylocereus spp.). Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ. 57(2): 115-120. Evangelista-Martínez Z., Contreras-Leal E.A., Corona-Pedraza L.F. & Gastélum-Martínez É. (2020). Biocontrol potential of Streptomyces sp. CACIS-1.5CA against phytopathogenic fungi causing postharvest fruit diseases. Egypt J. Biol. Pest Control. 30: 117. Gallo A., Ferrara M. & Perrone G. (2013). Phylogenetic Study of Polyketide Synthases and Nonribosomal Peptide Synthetases Involved in the Biosynthesis of Mycotoxins. Toxins. 5(4): 717-742. Ghanem G.A.M., Gebily D.A.S., Ragab M.M. Ayat M., Ali. A., Soliman K.N. & Abd ElMoity H. (2022). Efficacy of antifungal substances of three Streptomyces spp. against different plant pathogenic fungi. Egypt J. Biol. Pest Control. 32: 112
Hồ Thị Cẩm Nguyên, Đoàn Cẫm Tiên, Lê Minh Trường, Trịnh Minh Hợp & Nguyễn Thị Nhã (2024). Nghiên cứu tác nhân gây bệnh đốm lá và bệnh teo đầu lá nha đam (Aloe vera) trồng tại tỉnh Ninh Thuận. Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường. 3+4: 86-92
Khushboo Kumar P., Dubey K.K., Usmani Z., Sharma M. & Gupta V.K. (2022). Biotechnological and industrial applications of Streptomyces metabolites. 16(1): 244-264 Komaki H. & Tamura T. (2023). Profile of PKS and NRPS Gene Clusters in the Genome of Streptomyces cellostaticus NBRC 12849T. Fermentation. 9(11): 924. Liu Y., Bao M., Wang Y. & Zhang C. (2025). Development of Procymidone and Difenoconazole Resistance in Alternaria alternata, the Causal Agent of Kiwifruit Brown Spot Disease. Plants. 14(14): 2245. Masoomi-Aladizgeh F., Jabbari L., Khayam Nekouei R. & Aalami A. (2016). A simple and rapid system for DNA and RNA isolation from diverse plants using handmade kit. Protoc Exch. Miranda-Apodaca J., Artetxe U., Aguado I., Martin-Souto L., Ramirez-Garcia A., Lacuesta, M., Becerril J.M., Estonba A., Ortiz-Barredo A., Hernández A., Zarraonaindia I. & Pérez-López, U. (2023). Stress Response to Climate Change and Postharvest Handling in Two Differently Pigmented Lettuce Genotypes: Impact on Alternaria alternata Invasion and Mycotoxin Production. Plants (Basel, Switzerland): 12(6): 1304.
Nguyễn Thị Liên, Nguyễn Nhựt Hào, Nguyễn Lam Minh & Nguyễn Tăng Phú (2024). Phân lập và tuyển chọn vi khuẩn đối kháng nấm Alternaria Alternata gây bệnh đốm lá trên dưa leo. Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam. 22(2): 244-251.
Nguyễn Thị Thanh Mai, Nguyễn Thị Thu, Trần Văn Tuấn, Phạm Hồng Hiển & Nguyễn Xuân Cảnh (2023). Khảo sát một số đặc điểm sinh học của chủng xạ khuẩn Streptomyces diastatochromogenes VNUA27 sử dụng trong kiểm soát nấm bệnh hại cây chuối. Tạp chí Khoa học Công nghệ Việt Nam (Bản B): 65(5): 59-63
Nguyễn Xuân Trường, Nguyễn Thị Thu, Võ Thị Bích Thủy, Đặng Thị Thanh Tâm, Nông Thị Huệ, Phạm Hồng Hiển & Nguyễn Xuân Cảnh (2024). Nấm Alternaria alternata gây bệnh đốm lá trên bắp cải (Brassica oleracea L. var. capitata) tại tỉnh Nghệ An. Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam. 22(1): 107-114. Paster N. & Barkai-Golan R. (2008). Mouldy fruits and vegetables as a source of mycotoxins: Part 2. World Mycotoxin J. 1(4): 385-396. Pipponzi S., Licciardello F., Caradonia F. & Stefani E. (2025). Volatile organic compounds produced by Streptomyces sp. SA51 mitigate Fusarium oxysporum f.sp. lactucae infection and stimulate lettuce seedling growth. Eur J. Plant Pathol. 173: 125-142 Qi D., Zou L., Zhou D., Chen Y., Gao Z., Feng R., Zhang M., Li K., Jianghui X. & Wang, W. (2019). Taxonomy and broad-spectrum antifungal activity of Streptomyces sp. SCA3-4 isolated from rhizosphere soil of Opuntia stricta. Frontiers in Microbiology. 10: 1390. Raynaldo F.A., Xu Y., Wang Q., Wu B. & Li D. (2024). Biological control and other alternatives to chemical fungicides in controlling postharvest disease of fruits caused by Alternaria alternata and Botrytis cinerea. Food Innovation and Advances. 3(2): 135-143. Tam T.T.D., Son T.D., Thu T.N., Hai T.N. & Canh X.N. (2023). Complete genome sequence of Streptomyces sp. strain VNUA24, a potential antifungal bacterium isolated from soil. National Library of Medicine. 12(9): e00372-23. Tenebro C.P., Trono D.J.V.L., Vicera C.V.B., Sabido E.M., Ysulat Jr J.A., Macaspac A.J.M., Tampus K.A., Fabrigar T.A.P., Saludes J.P & Dalisay D.S. (2021). Multiple strain analysis of Streptomyces species from Philippine marine sediments reveals intraspecies heterogeneity in antibiotic activities. Scientific reports. 11(1): 17544. Zhang F., Wen S., Wang B., Zhang Z., Liu F., Ye T., Wang K., Hu H., Yang X. & Fang W. (2023). Biocontrol Potential of Streptomyces odonnellii SZF-179 toward Alternaria alternata to Control Pear Black Spot Disease. 24(24): 17515. Zhang M.-J., Zheng X.-R., Li H. & Chen F.-M. (2023). Alternaria alternata, the Causal Agent of a New Needle Blight Disease on Pinus bungeana. Journal of Fungi. 9(1): 71. Zhang Y., Liu C. & van der Fels ‐ Klerx H.J. (2025). Occurrence, toxicity, dietary exposure, and management of Alternaria mycotoxins in food and feed: A systematic literature review. Compr Rev Food Sci Food Saf. 24(1): e70085.