Ngày nhận bài: 20-05-2026
Ngày duyệt đăng: 30-07-2026
Ngày xuất bản: 27-08-2026
Lượt xem
Download
Cách trích dẫn:
TỔNG QUAN MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT LÚA GIẢM PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH
,
Nguyễn Thị Dương Nga (*)
2
Từ khóa
Phát triển sản xuất, lúa, giảm phát thải, khí nhà kính, biến đổi khí hậu
Tóm tắt
Sản xuất lúa giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh lương thực, tuy nhiên sản xuất lúa là nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể trong nông nghiệp, chủ yếu gồm các khí CH4, N2O và CO2. Bài báo tập trung làm rõ hơn khung lý thuyết về phát triển sản xuất lúa giảm phát thải trên cơ sở tổng quan từ các nghiên cứu có liên quan. Kết quả cho thấy phát triển sản xuất lúa giảm phát thải là quá trình phát triển mang tính đa mục tiêu, tích hợp giữa yêu cầu duy trì năng suất, nâng cao hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Các biện pháp chủ yếu gồm quản lý nước hợp lý; đổi mới phương thức canh tác; quản lý phân bón và rơm rạ theo hướng bền vững; tiết kiệm năng lượng và tăng cường tổ chức sản xuất gắn với tiêu chuẩn canh tác bền vững. Bài báo cũng chỉ ra rằng phát triển sản xuất lúa giảm phát thải phụ thuộc vào nhiều yếu tố như điều kiện sinh thái, trình độ kỹ thuật, nguồn lực nông hộ, hạ tầng thủy lợi, thị trường, chính sách và nhận thức của người sản xuất.
Tài liệu tham khảo
Adhi Andriyono, Aryanto Glaniz & Kusumaningrum Nurul (2024). Policy pathway to resilience: Shifting to high-yielding rice seeds to reduce emissions and strengthen rice production in Indonesia. BIO Web of Conferences. https://doi.org/10.1051/bioconf/202411901002. Ali Muhammad, Inubushi Kazuyuki, Kim Pil & Amin Sitara. (2019). Management of Paddy Soil towards Low Greenhouse Gas Emissions and Sustainable Rice Production in the Changing Climatic Conditions. 10.5772/intechopen.83548. Ali W., Mao K., Zhang H., Junaid M., Xu N., Rasool A., Feng X. & Yang Z. (2020). Comprehensive review of the basic chemical behaviours, sources, processes, and endpoints of trace element contamination in paddy soil-rice systems in rice-growing countries. J Hazard Mater. 397: 122720. An N., Fan M., Zhang F., Christie P., Yang J., Huang J., Guo S., Shi X., Tang Q., Peng J., Zhong X., Sun Y., Lv S., Jiang R. & Dobermann A. (2015). Exploiting Co-Benefits of Increased Rice Production and Reduced Greenhouse Gas Emission through Optimized Crop and Soil Management. PLOS ONE 10(10): e0140023. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0140023. Anju T.M., Deepa T. & Sreelatha A.K. (2025). Strategies for controlling greenhouse gas emission from lowland rice fields: A review. Plant Science Today. 10.14719/pst.9031. Boateng K., Obeng G. & Mensah E. (2017). Rice Cultivation and Greenhouse Gas Emissions: A Review and Conceptual Framework with Reference to Ghana. Agriculture. 7(1): 7. Baite N., Yosung Lenmem, Manna Toko, Yadav Nitin & Dadarwal Basant (2025). Advances in Climate-Resilient and Low-Emission Rice Agronomy: Stress-Tolerant Varieties, Water-Smart Practices, and Direct-Seeded Systems. Journal of Biology and Nature. 17. 836-846. 10.56557/joban/2025/v17i210027.
Bista Bishal (2018). Direct Seeded Rice: A New Technology for Enhanced Resource-Use Efficiency. International Journal of Applied Sciences and Biotechnology. 6. 181-198. 10.3126/ijasbt.v6i3.21174. Carlson K.M., Gerber J.S., Mueller N.D., Herrero M., Macdonald G.K., Brauman K.A., Havlik P., O’connell C.S., Johnson J.A., Saatchi S. & West P.C. (2016). Greenhouse gas emissions intensity of global croplands. Nature Climate Change. 7(1): 63-68. Chirinda N., Arenas L., Katto M., Loaiza S., Correa F., Isthitani M., Loboguerrero A.M., Martínez-Barón D., Graterol E., Jaramillo S., Torres C.F., Arango M., Guzmán M., Avila I., Hube S., Kurtz D.B., Zorrilla G., Terra J., Irisarri P., Tarlera S., LaHue G., Scivittaro W.B., Noguera A. & Bayer C. (2018). Sustainable and Low Greenhouse Gas Emitting Rice Production in Latin America and the Caribbean: A Review on the Transition from Ideality to Reality. Sustainability, 10(3), 671. https://doi.org/10.3390/su10030671 Chu L. (2023). The economics of emissions in rice production: a survey-data-driven approach in Vietnam. Fulbright Review of Economics and Policy. 3(2): 111-127. Dahlgreen J. & Parr A. (2024). Exploring the Impact of Alternate Wetting and Drying and the System of Rice Intensification on Greenhouse Gas Emissions: A Review of Rice Cultivation Practices. Agronomy. 14(2): 378. FAO (2013). Climate-smart agriculture. source book. Retrieved from https://www.fao.org/ climatechange/37491-0c425f2caa2f5e6f3b9162 d39c8507fa3.pdf on May 12, 2026. FAO (2014). A regional rice strategy for sustainable food security in Asia and the Pacific. Retrieved from https://www.fao.org/4/i3643e/i3643e.pdf on May 12, 2026. Gupta K., Kumar R., Baruah K.K., Hazarika S., Karmakar S. & Bordoloi N. (2021). Greenhouse gas emission from rice fields: a review from Indian context. Environ Sci Pollut Res Int. 28(24): 30551-30572. Hussain S., Peng S., Fahad S., Khaliq A., Huang J., Cui K. & Nie L. (2015). Rice management interventions to mitigate greenhouse gas emissions: a review. Environ Sci Pollut Res Int. 22(5): 3342-60. Haonan Qiu, Yang Shihong, Jiang Zewei, Xu Yi & Jiao Xiyun (2022). Effect of Irrigation and Fertilizer Management on Rice Yield and Nitrogen Loss: A Meta-Analysis. Plants. 11: 1690. doi.10.3390/plants11131690. Jimmy A.N., Khan N.A., Hossain M.N. & Sujauddin M. (2017). Evaluation of the environmental impacts of rice paddy production using life cycle assessment: case study in Bangladesh. Modeling Earth Systems and Environment. 3(4): 1691-1705. Kumar V. & Ladha J.K. (2011). Direct Seeding of Rice. 111: 297-413. Linquist B.A., Adviento-Borbe M.A., Pittelkow C.M., Van Kessel C. & Van Groenigen K.J. (2012). Fertilizer management practices and greenhouse gas emissions from rice systems: A quantitative review and analysis. Field Crops Research. 135: 10-21. Li T., McDermid S.S., Valdivia R.O. & Sundaram P. (2024). Climate change mitigation and adaptation for rice-based farming systems in the Red River Delta, Vietnam. CABI Agric Biosci. 5: 109. https://doi.org/10.1186/s43170-024-00308-0 Nabuurs G.-J., Mrabet R., Abu Hatab A., Bustamante M., Clark H., Havlík P., House J., Mbow C., Ninan K.N., Popp A., Roe S., Sohngen B. & Towprayoon S. (2022). Agriculture, Forestry and Other Land Uses (AFOLU). Trong: In IPCC, 2022: Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. [P.R. Shukla, J. Skea, R. Slade, A. Al Khourdajie, R. van Diemen, D. McCollum, M. Pathak, S. Some, P. Vyas, R. Fradera, M. Belkacemi, A. Hasija, G. Lisboa, S. Luz, J. Malley, (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA. pp. 747-860. Pan S.-Y., He K.-H., Lin K.-T., Fan C. & Chang C.-T. (2022). Addressing nitrogenous gases from croplands toward low-emission agriculture. npj Climate and Atmospheric Science. 5(1). Paustian K., Lehmann J., Ogle S., Reay D., Robertson G.P. & Smith P. (2016). Climate-smart soils. Nature. 532(7597): 49-57. Pörtner H.-O.D.C.R., Tignor M., Poloczanska E.S., Mintenbeck K., Alegría A., Craig M., Langsdorf S., Löschke S.V.M., Okem A. & B. Rama (Eds.) (2022). Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. IPCC. doi:10.1017/9781009325844: 3056 pp. Qian H., Zhu X., Huang S., Linquist B., Kuzyakov Y., Wassmann R., Minamikawa K., Martinez-Eixarch M., Yan X., Zhou F., Sander B. O., Zhang W., Shang Z., Zou J., Zheng X., Li G., Liu Z., Wang S., Ding Y., Van Groenigen K. J. & Jiang Y. (2023). Greenhouse gas emissions and mitigation in rice agriculture. Nature Reviews Earth & Environment. 4(10): 716-732. Rao A.N., Wani S.P., Ramesha M.S. & Ladha J.K. (2017). Rice Production Systems. ResearchGate. 10.1007/978-3-319-47516-5_8: 185-205. Smith P., Bustamante M., Ahammad H., Clark H., Dong H., Elsiddig E.A., Haberl H., Harper R., House J., Jafari M., Masera O., Mbow C., Ravindranath N.H., Rice C.W., Robledo Abad C., Romanovskaya A. & Sperling F. A.F.T. (2014). Agriculture, Forestry and Other Land Use (AFOLU). In: Climate Change 2014: Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Edenhofer, O., R. Pichs-Madruga, Y. Sokona, E. Farahani, S. Kadner, K. Seyboth, A. Adler, I. Baum, S. Brunner, P. Eickemeier, B. Kriemann, J. Savolainen, S. Schlömer, C. von Stechow, T. Zwickel and J.C. Minx (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA. SRP (2020). The SRP Standard for Sustainable Rice Cultivation (Version 2.1). Retrieved from https://sustainablericeplatform.github.io/assets/docs/SRP%20Standard%20for%20Sustainable%20Rice%20Cultivation%20(Version%202.1).pdf on May 12, 2026. SRP (2024). Sustainable Rice Platform Standard for Sustainable Rice Cultivation version 3.0. Retrieved from https://sustainablerice.org/wp-content/uploads/2025/05/SRP-Standard-for-Rice-Cultivation-V3.0-2nd-Public-Consultation.pdf on May 12, 2026.
Trần Thu Hà & Đỗ Kim Chung (2014). Một số vấn đề lý luận và thực tiễn để chuyển giao kỹ thuật canh tác lúa giảm phát thải khí nhà kính ở một số tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. Tạp chí Khoa học và Phát triển. 12(6): 935-945. Thai V.T., Checco, J., Mitchell, J., Garba I.I., Akber Md. Ali & Aziz A.A. (2026) Producing more rice with fewer emissions: a global meta-analysis. npj Sustain. Agric. 4: 27. https://doi.org/10.1038/s44264-026-00136-x. UNFCCC (2022). Report of the Conference of the Parties serving as the meeting of the Parties to the Paris Agreement on its third session, held in Glasgow from 31 October to 13 November 2021. https://unfccc.int/documents/460950 on May 12, 2026. Vo T.B.T., Wassmann R., Tirol-Padre A., Cao V.P., Macdonald B., Espaldon M.V.O. & Sander B.O. (2017). Methane emission from rice cultivation in different agro-ecological zones of the Mekong river delta: seasonal patterns and emission factors for baseline water management. Soil Science and Plant Nutrition. 64(1): 47-58.
Vo Hong Tu & Nguyen Thuy Trang. (2026). Modeling Factors Influencing the Adoption of Low-Emission Practices in Rice Farming in the Vietnamese Mekong Delta. Research on World Agricultural Economy. pp. 222-239. 10.36956/rwae.v7i2.2684.
Vũ Duy Hoàng, Phan Thị Thủy, Trần Văn Quang & Trần Thị Thiêm (2025). Tổng quan về vai trò của kỹ thuật tưới ướt khô xen kẽ trong giảm phát thải mê-tan và thúc đẩy canh tác lúa bền vững. Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam. 23(6): 836-845. Wang X., Chang X., Ma L., Bai J., Liang M. & Yan S. (2023). Global and regional trends in greenhouse gas emissions from rice production, trade, and consumption. Environmental Impact Assessment Review. 101: 107141. Yagi K., Sriphirom P., Cha-Un N., Fusuwankaya K., Chidthaisong A., Damen B. & Towprayoon S. (2019). Potential and promisingness of technical options for mitigating greenhouse gas emissions from rice cultivation in Southeast Asian countries. Soil Science and Plant Nutrition. 66(1): 37-49. Yang Bo, Yuchun Ma, Chunxue Zhang, Yufei Jia, Bo Li & Xiangqun Zheng (2019). Cleaner Production Technologies Increased Economic Benefits and Greenhouse Gas Intensity in an Eco-Rice System in China. Sustainability. 11(24): 7090. https://doi.org/10.3390/su11247090 Zhou Sheng, Song Xiangfu & Yan Xiaoyuan (2013). Progress in research on low carbon rice production technology. Chinese journal of rice science. 27(2): 213-222. Zhang Xianxian, Junguo Bi, Weikang Wang, Donglai Sun, Huifeng Sun, Qingyu Bi, Cong Wang, Jining Zhang, Sheng Zhou & Lijun Luo (2024). Ecological and Economic Benefits of Greenhouse Gas Emission Reduction Strategies in Rice Production: A Case Study of the Southern Rice Propagation Base in Hainan Province. Agronomy.14(1): 222. https://doi.org/10.3390/agronomy14010222.