Tập 23 Số 12 (2025): Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam

Nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố nguy cơ liên quan đến bệnh nấm da ở chó và mèo tại Hà Nội. Nghiên cứu cắt ngang được thực hiện tại 11 phòng khám thú y trên địa bàn thành phố Hà Nội trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 7 năm 2024. Tổng cộng có 152 chó và mèo được khảo sát, bao gồm 48 trường hợp mắc bệnh nấm da và 104 trường hợp không mắc bệnh. Nhóm ca bệnh gồm chó, mèo có biểu hiện lâm sàng và dương tính với ít nhất một phương pháp chẩn đoán (soi KOH, đèn Wood và/hoặc nuôi cấy trên thạch Sabouraud). Có 25 yếu tố nguy cơ được phân tích bằng hồi quy đơn biến, trong đó 12 yếu tố cho thấy mối liên quan với bệnh ở ngưỡng ý nghĩa thống kê P <0,1. Phân tích hồi quy đa biến xác định ba yếu tố nguy cơ có ý nghĩa thống kê (P <0,05) bao gồm: độ tuổi của thú cưng, sự hiện diện của thú cưng khác bị nấm trong cùng hộ gia đình và việc chủ nuôi gửi thú cưng đến khách sạn chăm sóc trong thời gian bận rộn. Kết quả nhấn mạnh nhu cầu sàng lọc, vệ sinh môi trường và kiểm soát lây nhiễm tại hộ nuôi nhiều thú cưng và các cơ sở dịch vụ.

Bệnh do Mycoplasma suis là một trong những nguyên nhân gây ảnh hưởng lâu dài tới hiệu quả chăn nuôi lợn tại Việt Nam. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm mục đích so sánh các chỉ tiêu huyết học giữa lợn bệnh và lợn khoẻ, đồng thời áp dụng phương pháp nhuộm Giemsa để xác định sự có mặt của M. suis trong mẫu máu lợn. Các chỉ tiêu về chất lượng hồng cầu như RBC, HCT, MCH và MCHC giảm thấp hơn ở nhóm lợn bệnh (P <0,05). Các chỉ số như AST, bilirubin gián tiếp, creatinin ở nhóm lợn bệnh đều cao hơn so với nhóm lợn khoẻ (P <0,05). Ngược lại, đường huyết của lợn bệnh giảm thấp hơn so với lợn khoẻ (P <0,05). ALT, urea và bilirubin trực tiếp không cho thấy sự khác biệt giữa hai nhóm lợn nghiên cứu (P >0,05). Hình ảnh M. suis thu được có dạng tròn hoặc bầu dục, bắt màu tím bám trên bề mặt hồng cầu hoặc rải rác trong huyết tương. Bệnh lý hồng cầu đặc trưng được thể hiện bởi sự thoái hoá và biến dạng hình sao với nhiều mức độ khác nhau. Các chỉ số huyết học không chỉ xác định trạng thái nhiễm M. suis ở lợn mà còn có thể giúp khẳng định giai đoạn nhiễm bệnh của lợn. Nhuộm Giemsa với kỹ thuật đơn giản có thể là phương pháp chẩn đoán phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam.

Sự xuất hiện và lây lan của các chủng E. coli kháng colistin đang là thách thức lớn đối với sức khỏe con người và động vật. Nghiên cứu này nhằm xác định tỷ lệ nhiễm và khả năng kháng kháng sinh của E. coli kháng colistin phân lập từ các mẫu thịt lợn tươi sống được thu thập từ một số chợ truyền thống trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội. Vi khuẩn E. coli được phân lập bằng phương pháp nuôi cấy trên môi trường chọn lọc. Khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli được xác định bằng phương pháp vi pha loãng theo hướng dẫn của Viện Tiêu chuẩn Lâm sàng và Xét nghiệm. Gen mcr được phát hiện bằng kỹ thuật multiplex-PCR. Kết quả nghiên cứu cho thấy có 26% (13/50) mẫu thịt lợn dương tính với E. coli kháng colistin. Mức độ kháng rất cao được ghi nhận đối với kháng sinh florfenicol, ampicillin, streptomycin, tetracycline, trimethoprim/sulfamethoxazole và nalidixic acid, với tỷ lệ dao động từ 84,62% đến 100%. Tất cả 13 chủng E. coli kháng colistin phân lập được đều là các chủng đa kháng và mang gen mcr-1. Những phát hiện từ nghiên cứu chỉ ra rằng thịt lợn tươi sống là nguồn chứa tiềm tàng các chủng vi khuẩn E. coli kháng colistin có khả năng truyền sang người, từ đó làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn kháng kháng sinh trong cộng đồng.

Nghiên cứu này được thực hiện để xác định mức độ ảnh hưởng của một số yếu tố đến quy hoạch sử dụng đất phục vụ phát triển đô thị, công nghiệp (PTĐT, CN) trên địa bàn thị xã Duy Tiên (cũ), tỉnh Ninh Bình. Các phương pháp được kết hợp sử dụng trong nghiên cứu gồm: Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp, sơ cấp; phương pháp xử lý số liệu; xây dựng thang đo và phân tích hồi quy. Kết quả cho thấy ảnh hưởng thuận ở mức độ rất cao có 6 yếu tố, gồm: Chính sách thu hút đầu tư; nguồn vốn đầu tư thực hiện quy hoạch; mức sống của dân cư; điều kiện tự nhiên, tài nguyên; tốc độ đô thị hoá và mức độ đô thị hóa; mối liên hệ vùng trong quy hoạch đô thị, công nghiệp. Ảnh hưởng thuận ở mức độ trung bình có 6 yếu tố: Chính sách bảo vệ môi trường trong quy hoạch đô thị và công nghiệp; cơ cấu kinh tế; văn hoá, phong tục, tập quán; thiên tai và biến đổi khí hậu; cơ cấu sử dụng đất đô thị với quá trình đô thị hoá; lịch sử truyền thống trong phát triển đô thị, công nghiệp. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đã đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quy hoạch sử dụng đất phục vụ phát triển đô thị, công nghiệp trên địa bàn nghiên cứu.

Nước chua từ quá trình lên men whey đậu phụ là tác nhân đông tụ tự nhiên được sử dụng phổ biến trong sản xuất đậu phụ truyền thống, góp phần tạo nên các đặc tính đặc trưng của sản phẩm như mềm, mát và mịn. Vi khuẩn lactic chiếm ưu thế trong quá trình lên men này. Nghiên cứu này nhằm phân lập, mô tả đặc điểm hình thái, sinh lý, sinh hóa, đồng thời định danh bằng sinh học phân tử đến mức độ loài một số vi khuẩn lactic có mặt trong quá trình lên men tự nhiên của whey đậu phụ. Có 28 chủng vi khuẩn lactic đã được phân lập trên môi trường MRS bổ sung CaCO3, với đặc điểm điển hình là khuẩn lạc trắng đục, hình tròn và Gram (+), một số chủng có thể phát triển ở 45C và sinh khí từ glucose. Kết quả giải trình tự gen 16S rRNA cho thấy 2 chủng thuộc Limosilactobacillus fermentum và 3 chủng thuộc Weissella confusa.

Nghiên cứu này nhằm phân tích thực trạng và hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ cao trong các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Dữ liệu thu thập từ điều tra bằng bảng hỏi bán cấu trúc với đại diện 14 hợp tác xã, 5 doanh nghiệp và 5 cán bộ cơ quan quản lý nhà nước năm 2019. Kết quả cho thấy, các mô hình này đã mang lại hiệu quả tích cực về kinh tế, xã hội và môi trường. Cụ thể, các hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao có doanh thu và lợi nhuận cao hơn các hợp tác xã chưa ứng dụng. Gần 50% ý kiến nhận định công nghệ cao giúp giảm chi phí đầu vào như phân bón, nước tưới, thuốc bảo vệ thực vật. Tuy vậy, tỷ lệ xã viên và diện tích công nghệ cao còn hạn chế. Các rào cản chính gồm vốn, đất đai, đào tạo chưa phù hợp, liên kết thị trường và khoảng cách dịch vụ sau bán hàng. Các kiến nghị được đề xuất bao gồm tín dụng theo chuỗi giá trị do hợp tác xã làm đầu mối, đào tạo tại hiện trường, và hợp đồng mẫu kèm truy xuất số để tăng kỷ luật liên kết và mở rộng quy mô công nghệ cao đô thị.

Nghiên cứu tập trung phân tích hoạt động mua hàng trên sàn thương mại điện tử của sinh viên Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Trên cơ sở kế thừa một số nghiên cứu trước cùng chủ đề, nghiên cứu thực hiện khảo sát 458 sinh viên đang theo học tại Học viện bằng phương pháp thống kê mô tả, với các đặc điểm nhân khẩu và kinh tế - xã hội khác nhau. Kết quả nghiên cứu cho thấy, hoạt động mua hàng của sinh viên chịu ảnh hưởng mạnh từ đánh giá người dùng, nội dung trên mạng xã hội, chương trình khuyến mại… Đây là cơ sở cho các doanh nghiệp bán hàng trên sàn và doanh nghiệp thương mại điện tử trong việc xây dựng chiến lược tiếp cận nhóm người tiêu dùng này.

Hợp tác xã tiêu dùng là tổ chức kinh tế tập thể do người tiêu dùng thành lập nhằm đáp ứng nhu cầu chung về sử dụng hàng hóa, dịch vụ với giá cả hợp lý và chất lượng đảm bảo. Hợp tác xã tiêu dùng hình thành từ thế kỷ 19 ở châu Âu, sau đó lan rộng và phát triển trên toàn thế giới. Ở Việt Nam, sự phát triển của Hợpt tác xã tiêu dùng còn manh mún và chưa đáp ứng được xu hướng tiêu dùng hiện đại và toàn cầu của người tiêu dùng. Bằng cách thu thập và nghiên cứu các bài báo khoa học, sách, tạp chí, tài liệu chuyên ngành....về hợp tác xã tiêu dùng, bài báo đã tổng hợp kinh nghiệm phát triển hợp tác xã tiêu dùng ở châu Âu, châu Á, tổng kết những yếu tố tạo nên thành công cũng như những thách thức mà các HTX tiêu dùng trên thế giới đang phải đối mặt. Thông qua đó, nghiên cứu rút ra những bài học cho phát triển hợp tác xã tiêu dùng ở Việt Nam.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy thoái tài nguyên và nhu cầu thực phẩm an toàn, nông nghiệp xanh trở thành định hướng tất yếu. Tổng quan nghiên cứu giai đoạn 2010-2024 tại Nhật Bản, Hà Lan, Hoa Kỳ, Úc và Việt Nam cho thấy chính phủ giữ vai trò trung tâm thông qua khung pháp lý ổn định, tín dụng xanh, khuyến nông và tiêu chuẩn chất lượng, trong khi doanh nghiệp đóng góp vốn, công nghệ, chuỗi giá trị và hợp tác công - tư. Các cơ chế khuyến khích này tạo tác động tích cực trên ba trụ cột: kinh tế (tăng năng suất, giá trị gia tăng), xã hội (bảo đảm an toàn thực phẩm, việc làm bền vững) và môi trường (giảm phát thải, bảo tồn tài nguyên), song vẫn đối mặt với chi phí cao, thể chế thiếu đồng bộ, hạn chế công nghệ và rủi ro khí hậu. Kinh nghiệm quốc tế gợi mở sự cần thiết của chính sách dài hạn, cơ chế tài chính linh hoạt như tín dụng ưu đãi, quỹ bảo lãnh rủi ro, PPP theo kết quả, tiêu chuẩn gắn truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số và công cụ thị trường như chi trả dịch vụ hệ sinh thái hoặc tín chỉ carbon; qua đó nhấn mạnh bài học chung là thiết kế gói khuyến khích phù hợp bối cảnh địa phương, gắn với giám sát - đánh giá để bảo đảm hiệu quả và phát triển bền vững.

Xây dựng nông thôn mới cấp thôn, bản là hướng tiếp cận mới nhằm phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư trong Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Trong bối cảnh sắp xếp lại các đơn vị hành chính, yêu cầu tăng cường tính tự chủ, tự quản và vai trò trung gian kết nối giữa Nhà nước với cộng đồng ở thôn, bản càng trở nên cấp thiết. Tuy nhiên, các nghiên cứu lý luận về vấn đề này còn hạn chế và thiếu tính hệ thống. Bài viết sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu từ các nghiên cứu và văn bản chính sách nhằm hệ thống hoá một số vấn đề lý luận về xây dựng nông thôn mới cấp thôn, bản, bao gồm khái niệm, nội hàm, tiêu chí, đặc trưng và các yếu tố ảnh hưởng. Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở lý luận, định hướng chính sách và gợi mở các hướng nghiên cứu tiếp theo.

Bài viết này thảo luận một số vấn đề lý luận cơ bản về năng lực số của sinh viên đại học trên cơ sở tổng hợp thông tin, dữ liệu từ các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế. Theo đó, bài viết tập trung khái quát khái niệm, sự cần thiết phát triển năng lực số cho sinh viên đại học, một số khung năng lực số được áp dụng trên thế giới và tại Việt Nam. Kết quả tổng hợp cho thấy năng lực số là một trong những năng lực cốt lõi, đóng vai trò quan trọng để sinh viên có thể học tập và làm việc trong môi trường giáo dục mở và xã hội số hiện nay. Trên thế giới đã có nhiều khung năng lực số được xây dựng, điển hình là khung năng lực số Digcomp 2.1 của châu Âu được xem là khung năng lực số toàn diện nhất. Tại Việt Nam, khung năng lực số của Bộ Giáo dục và Đào tạo là tiền đề trong đánh giá năng lực số cho người học, tuy nhiên khung thiếu sự phân hoá, chưa đề cập đầy đủ năng lực số đặc thù cho đối tượng sinh viên. Từ đó nghiên cứu đề xuất khung năng lực số thể hiện các tiêu chí đặc thù cho đối tượng sinh viên đại học bao gồm 6 nhóm năng lực chính, chia thành 18 tiêu chí thành phần.

Bài viết tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực quản lý vốn lưu động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trên cơ sở kế thừa và phát triển các mô hình lý thuyết của các nghiên cứu trước đây, bài viết đã đưa ra cấu trúc năng lực quản lý vốn lưu động thành năm nhóm: năng lực hoạch định, năng lực điều hành, năng lực kiểm soát, năng lực phân tích, đánh giá hiệu quả vốn lưu động và năng lực phối hợp. Đồng thời, bài viết phân tích các yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài tác động đến năng lực quản lý vốn lưu động trong doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trên nền tảng đó, nghiên cứu góp phần xây dựng khung phân tích làm tiền đề cho các nghiên cứu thực nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả quản trị tài chính trong khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bài viết thảo luận một số vấn đề lý thuyết và mô hình nghiên cứu về ý định sử dụng phương tiên truyền thông trong tiêu thụ nông phẩm của nông dân trẻ trước bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tổng quan các tài liệu khoa học nhằm làm rõ khái niệm, các công cụ truyền thông xã hội, lý thuyết cơ bản và mô hình lý thuyết về ý định sử dụng phương tiên truyền thông trong tiêu thụ nông phẩm của nông dân trẻ. Tổng quan nghiên cứu cho thấy, nông dân trẻ là lực lượng có sứ mệnh rất quan trọng trong thúc đẩy phát triển ngành bền vững. Họ có thể tham gia vào một hoặc một số khâu hoặc toàn bộ các khâu như sản xuất, chế biến, tiêu thụ của quá trình sản xuất nông nghiệp nhằm gia tăng năng suất, chất lượng và thu nhập, bảo vệ môi trường bền vững, đồng thời giúp nâng cao sức cạnh tranh của nông phẩm trên thị trường trong nước và quốc tế; chủ động phòng tránh được những ảnh hưởng tiêu cực của dịch bệnh và biến đổi khí hậu. Trong thời gian tới, họ cần chủ động trong việc sử dụng ứng dụng chuyển đổi số trong khâu tiêu thụ sản phẩm nông phẩm cho địa phương.