Tập 24 Số 3 (2026): Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam

Nghiên cứu này được tiến hành nhằm đánh giá khả năng kháng khuẩn của dịch đạm thủy phân từ nhộng ruồi lính đen (Hermetia illucens) đối với vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus gây hoại tử gan tụy cấp trên tôm thẻ chân trắng. Hoạt tính kháng khuẩn được kiểm tra bằng phương pháp khuếch tán giếng và phương pháp pha loãng liên tiếp để xác định nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) cũng như nồng độ diệt khuẩn tối thiểu (MBC). Kết quả thí nghiệm cho thấy tại nồng độ 150 và 200 mg/ml, dịch đạm thủy phân tạo vòng kháng khuẩn với đường kính lần lượt 13,7 ± 1,2mm và 14,7 ± 0,6mm, có sự khác biệt thống kê so với đối chứng âm. Giá trị MIC = MBC được xác định là 50 mg/ml. Các kết quả này chứng tỏ dịch đạm thủy phân từ nhộng ruồi lính đen có tiềm năng trong việc ức chế và tiêu diệt  V. parahaemolyticus gây bệnh hoại tử gan tụy cấp.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá chất lượng thịt tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannamei Bone, 1931) trong bể nuôi có bổ sung tảo P. pseudagardhii gây hại ở điều kiện phòng thí nghiệm. Thí nghiệm được bố trí với 4 nghiệm thức gồm: (1) Nghiệm thức đối chứng (NT1) không bổ sung tảo, (2) Nghiệm thức 2 (NT2) (6.000 ct/ml); (3) Nghiệm thức 3 (NT3) (16.000 ct/ml) và Nghiệm thức 4 (NT4) (26.000 ct/ml). Thí nghiệm được tiến hành trong bể 500l, chứa 250l, độ mặn 10‰, mật độ tôm 50 con/bể. Tảo P. pseudagardhii được bổ sung vào các bể ở 63 ngày nuôi, duy trì trong 7 ngày. Mỗi nghiệm thức lặp lại 3 lần. Kết thúc thí nghiệm, mẫu tôm được đánh giá chất lượng cơ thịt về màu sắc, cấu trúc, mùi vị, thành phần hóa học và axit amin. Kết quả nghiên cứu cho thấy nghiệm thức bổ sung tảo P. pseudagardhii ở mật độ càng cao làm thay đổi chất lượng cơ thịt tôm về màu sắc, cấu trúc, mùi vị và đánh giá cảm quan càng thấp. Thành phần hóa học và axit amin cơ thịt tôm thẻ chân trắng giữa các nghiệm thức không khác biệt ý nghĩa (P >0,05). Tóm lại, việc bổ sung mật độ tảo P. pseudagardhii gây hại càng cao, thời gian nuôi kéo dài ảnh hưởng đến mùi vị cơ thịt tôm do có mùi tảo lam.

Nghiên cứu nhằm đánh giá khả năng tái sử dụng nước thải từ hệ thống nuôi tôm siêu thâm canh để nuôi vi tảo Chaetoceros mulleri và sử dụng sinh khối tảo làm thức ăn cho Artemia. Thí nghiệm 1, chúng tôi đánh giá sự sinh trưởng của C. mulleri trong nguồn nước thải có bổ sung các chế độ dinh dưỡng khác nhau. Kết quả cho thấy quần thể tảo C. mulleri phát triển tốt và đạt mật độ cực đại ở ngày nuôi thứ 3 khi trong môi trường nước thải. Mật độ tảo đạt cao nhất (26,1 x 105 tb/ml) ở nghiệm thức bổ sung dinh dưỡng (F/2), tiếp đến là (21,6 x 105 tb/ml) ở nghiệm thức bổ sung Silicate. Thí nghiệm 2 khảo sát hiệu quả của tảo được nuôi trong 2 điều kiện môi trường khác nhau (nuôi trong điều kiện tối ưu – TĐC và nuôi trong nước thải nuôi tôm siêu thâm canh có bổ sung Silicate (TNT+Si) làm thức ăn cho Artemia ở các mật độ khác nhau (100, 200, 300, 400, 500 con/L). Kết quả cho thấy, Artemia sinh trưởng tốt khi nuôi trong nước thải nuôi tôm siêu thâm canh. Việc bổ sung tảo C. mulleri được nuôi trong môi trường khác nhau không ảnh hưởng tới tỷ lệ sống, chiều dài và sinh khối quần thể Artemia. Tỷ lệ sống và kích thước về chiều dài của Artemia đạt cao nhất khi nuôi ở mật độ 100 con/L nhưng sinh khối của quần thể lại đạt cao nhất (1,12±0,13 g/L) khi thả nuôi ở mật độ 500 con/L. Kết quả của nghiên cứu này góp phần thêm cơ sở cho việc chuyển hoá dinh dưỡng từ nước thải nuôi tôm thành sinh khối của Artemia qua xích thức ăn trung gian là vi tảo.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá khả năng phát hiện kháng thể kháng virus Dịch tả lợn châu Phi của phương pháp iELISA, sử dụng protein tái tổ hợp p30 làm kháng nguyên phủ, trên nền mẫu huyết thanh và dịch miệng. Tổng cộng 84 mẫu cặp (mỗi cặp gồm huyết thanh và dịch miệng của cùng một cá thể) đã được thu thập, bao gồm 26 mẫu âm tính và 58 mẫu lấy từ các đàn mắc Dịch tả lợn châu Phi (25 mẫu cấp tính và 33 mẫu mạn tính). Kết quả đánh giá cho thấy phương pháp iELISA đạt độ đặc hiệu chẩn đoán 100% trên cả nền mẫu huyết thanh và dịch miệng, không ghi nhận phản ứng chéo hay dương tính giả. Khi so sánh với kít ELISA tham chiếu thương mại (Ingezim PPA Compac), phương pháp iELISA thể hiện sự đồng thuận cao trên mẫu huyết thanh với tỷ lệ 90,47% và hệ số Cohen's Kappa đạt 0,81. Đối chiếu trên cùng cá thể, hàm lượng kháng thể trong dịch miệng có tương quan tuyến tính thuận với huyết thanh (r = 0,765, P <0,001) và có mức độ đồng thuận chẩn đoán đáng kể (Kappa = 0,73). Hơn thế, phương pháp iELISA trên cả hai nền mẫu đều phản ánh xu hướng biến đổi đáp ứng miễn dịch theo giai đoạn bệnh thông qua sự gia tăng giá trị S/P từ giai đoạn cấp tính sang mạn tính.

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng than sinh học trong xử lý chất thải chăn nuôi công nghiệp (bò, gà, lợn) với các tỷ lệ phối trộn khác nhau (v/v). Thí nghiệm được bố trí theo kiểu hoàn toàn ngẫu nhiên (CRD) với 3 lần lặp lại. Kết quả cho thấy, phối trộn than sinh học giúp đống ủ duy trì nhiệt độ cao trên 50°C từ ngày thứ 6 sau ủ và kéo dài liên tục 8-12 ngày. Cùng tỷ lệ phối trộn than sinh học, phân gà có nhiệt độ đống ủ cao hơn phân bò, phân lợn và công thức đối chứng không phối trộn. Với chất thải chăn nuôi gà công nghiệp, tỷ lệ phối trộn ≥ 10% than sinh học, sau 45 ngày ủ, sản phẩm tạo thành có tỷ lệ C/N < 12; các yếu tố hạn chế (As, Pb, Cd, Hg, E. coli, Salmonella) nằm trong giới hạn cho phép; hàm lượng đạm tổng số (1,85-2,10%), lân hữu hiệu (1,45-1,63%), kali hữu hiệu  (1,88-2,24%) cao hơn đối chứng; chi phí 1kg phân thành phẩm là 1.183 VNĐ. Sau ủ 45 ngày, với chất thải chăn nuôi bò, lợn công nghiệp, tỷ lệ phối trộn ≥ 20% than sinh học cho ra sản phẩm có tỷ lệ C/N ≤ 12; hàm lượng chất hữu cơ, đạm tổng số, lân hữu hiệu, kali hữu hiệu cao hơn đối chứng; chi phí 1kg phân thành phẩm lần lượt là 1.206 VNĐ và 1.252 VNĐ; kim loại nặng, vi sinh vật gây hại đáp ứng quy định của Bộ NN&PTNT (2019).

Nghiên cứu này tập trung phát triển phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao ghép nối với phổ khối hai lần để phân tích histamine trong sản phẩm tương truyền thống. Histamine được tách bằng sắc ký lỏng sử dụng cột tách  z-HILIC và nhận biết bằng MS/MS sử dụng nguồn ion hóa phun điện ở chế độ phân cực dương khoảng tuyến được được thiết lập khoảng nồng độ từ 0,02 đến 7,05 mg/kg với hệ số hồi quy tuyến tính tốt. Giới hạn phát hiện (LOD) và giới hạn định lượng (LOQ) tương ứng là 3,0 µg/kg và 11 µg/kg. Độ lặp lại và độ tái lặp của phương pháp tốt với RSD tương ứng là 2,74% và 3,74%. Độ thu hồi được thực hiện qua mẫu thêm chuẩn và đạt được trong khoảng 86,26% đến 100,1%. Áp dụng phương pháp đã xác nhận sử dụng để phân tích histamine trong 37 mẫu tương truyền thống, kết quả cho thấy hàm lượng histamine nằm trong khoảng LOQ đến 70,5 µg/kg với giá trị trung bình là 17,7 µg/kg. Bên cạnh đó, kết quả thực nghiệm chỉ ra rằng không có mối tương quan cao giữa histamine và hàm lượng nitơ tổng số.

Với mục tiêu triển khai các hoạt động nghiên cứu, nhằm tăng cường năng lực đào tạo trong lĩnh vực điện tử và công nghệ bán dẫn của Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đồng thời nâng cao kỹ năng thực hành của sinh viên, Khoa Cơ - Điện và Khoa Công nghệ thông tin đã phối hợp thực hiện một số nghiên cứu về lĩnh vực này. Thông qua nghiên cứu lý thuyết để áp dụng vào thực nghiệm, nhóm tác giả đã hoàn thiện được một số môđun thí nghiệm kỹ thuật điện tử. Bài báo này giới thiệu quy trình thiết kế và triển khai các môđun thí nghiệm để đáp ứng mục tiêu đào tạo cho sinh viên các ngành Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa, Công nghệ kỹ thuật cơ điện tử. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, các môđun thí nghiệm đã hỗ trợ sinh viên hiểu rõ hơn về nguyên lý hoạt động của linh kiện bán dẫn, tăng khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế, khơi gợi tính sáng tạo, hứng thú học tập và nâng cao hiệu quả đào tạo. Ngoài ra, các môđun này còn mang lại hiệu quả kinh tế cao nhờ chi phí chế tạo thấp mà vẫn đảm bảo độ bền cơ học cao, thao tác dễ dàng, góp phần đổi mới chương trình giảng dạy tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Nghiên cứu này nhằm đánh giá nhận thức và hành vi thích ứng biến đổi khí hậu của nông hộ tại ba vùng sinh thái Việt Nam: Đồng bằng sông Hồng (Nam Định), Tây Nguyên (Đắk Lắk) và Đồng bằng sông Cửu Long (Sóc Trăng). Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ 764 hộ nông dân thông qua phiếu phỏng vấn có cấu trúc. Kết quả phân tích cho thấy phần lớn nông hộ nhận thức rõ các biểu hiện của biến đổi khí hậu như nhiệt độ tăng (72,5%), mưa trái mùa (53,4%), nhưng hiểu biết về suy giảm đất sản xuất còn hạn chế (4,5%). Tỷ lệ hộ áp dụng biện pháp thích ứng điều chỉnh mùa vụ, thay đổi giống cây trồng hoặc vật nuôi còn thấp (22%). Tuy nhiên hơn 86% số hộ đã áp dụng, đánh giá những biện pháp này mang lại hiệu quả kinh tế từ mức trung bình trở lên. Rào cản chính trong quá trình thích ứng gồm thiếu kiến thức kỹ thuật (68,1%), thiếu vốn đầu tư (69,3%) và hạn chế trong tiếp cận hỗ trợ từ chính quyền (56,4%). Nghiên cứu đề xuất tăng cường tập huấn kỹ thuật, cải thiện tiếp cận thông tin khí hậu và hỗ trợ tài chính, lồng ghép tiêu chí thích ứng biến đổi khí hậu vào chương trình phát triển nông thôn nhằm thu hẹp khoảng cách giữa định hướng chính sách và thực tiễn ở cấp hộ.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao giá trị thương hiệu Gạo sạch Thạnh Đạt của Hợp tác xã Nông nghiệp sạch Thạnh Đạt tại xã Vĩnh Thạnh, TP. Cần Thơ. Bộ dữ liệu được thu thập từ các báo cáo nội bộ của HTX, điều tra khảo sát đối với 144 người tiêu dùng và 28 đại lý phân phối, cùng nguồn tài liệu thứ cấp khác. Kết quả nghiên cứu chỉ ra được những điểm mạnh và hạn chế về các thành phần của giá trị thương hiệu, bao gồm: nhận biết thương hiệu, cảm nhận thương hiệu, ưa thích thương hiệu và lòng trung thành thương hiệu của người tiêu dùng. Các ý kiến đánh giá của đối tác trung gian về chức năng và cảm nhận đối với giá trị thương hiệu cũng được ghi nhận tích cực và tiêu cực. Kết quả nghiên cứu góp phần cung cấp cơ sở cho HTX và các doanh nghiệp nông nghiệp vùng ĐBSCL trong chiến lược phát triển thương hiệu gạo sạch.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích yếu tố ảnh hưởng đến văn hoá tổ chức trong các doanh nghiệp tại phường Việt Hưng, Thành phố Hà Nội. Trên cơ sở 157 mẫu khảo sát thu thập bằng phương pháp phỏng vấn trực tiếp, dữ liệu được xử lý và tiến hành phân tích hồi quy nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến văn hoá tổ chức. Kết quả nghiên cứu cho thấy văn hoá tổ chức có liên quan đến 5 yếu tố: lãnh đạo, ngành nghề kinh doanh, yếu tố cộng đồng và môi trường làm việc, chính sách lương thưởng và đãi ngộ, thủ tục và chính sách làm việc. Trên cơ sở phân tích mức độ ảnh hưởng, nghiên cứu đề xuất giải pháp nhằm củng cố, phát triển và hoàn thiện văn hoá tổ chức theo chiều hướng tích cực, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển ổn định, bền vững cho doanh nghiệp.

Trên cơ sở tổng quan những vấn đề lý luận, bài viết tập trung luận giải, phát triển cơ sở lý luận và xây dựng khung phân tích tác động của thông tin logistics tới hiệu quả hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy, thông tin logistics trong doanh nghiệp được chia thành hai dòng chính đó là (i) Dòng hoạch định - phối hợp và (ii) Dòng tác nghiệp; giao điểm giữa hai dòng này là quản trị dự trữ. Yêu cầu đối với thông tin logistics là phải đảm bảo tính bảo mật, kịp thời, chính xác và tin cậy, nhằm cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản trị logistics. Yếu tố bên trong (đặc điểm doanh nghiệp, cam kết của lãnh đạo, hạ tầng công nghệ thông tin, trình độ và chấp nhận công nghệ của người dùng) và bên ngoài doanh nghiệp (chính sách và hỗ trợ từ chính phủ, trình độ công nghệ đối tác chuỗi cung ứng, áp lực cạnh tranh và kỳ vọng của khách hàng) đóng vai trò then chốt trong việc phát triển và nâng cao chất lượng thông tin logistics, giúp đáp ứng tốt hơn nhu cầu thông tin của các nhà quản lý. Từ đó, thông tin logistics góp phần nâng cao hiệu quả quản lý cung ứng, quản lý tồn kho, quản lý đơn hàng và quản lý vận tải, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. 

Hương nhu tía (Ocimum tenuiflorum L.) là cây dược liệu có giá trị kinh tế và dược học cao, được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền và công nghiệp dược phẩm. Trước nhu cầu nguyên liệu ngày càng tăng, việc lựa chọn và áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác phù hợp nhằm nâng cao năng suất sinh khối và hàm lượng tinh dầu là hết sức cần thiết. Bài viết tổng hợp các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước về thời vụ, mật độ khoảng cách trồng, chế độ phân bón và quản lý nước tưới cho hương nhu tía. Kết quả cho thấy vụ tháng 2-6 là phù hợp nhất, giúp năng suất dược liệu khô đạt 7-8 tấn/ha và hàm lượng tinh dầu 0,9-1,2%. Mật độ 40 × 50cm cho hiệu quả cân đối nhất giữa sinh khối và chất lượng tinh dầu, với năng suất khô đạt khoảng 8,08 tấn/ha và sản lượng tinh dầu 74,17 kg/ha. Về phân bón, công thức kết hợp phân hữu cơ với mức NPK trung bình (150:85:70 kg/ha) hoặc bổ sung phân trùn quế  3 tấn/ha giúp tăng cả sinh trưởng và hàm lượng eugenol (đạt trên 60%). Trên cơ sở đánh giá mức độ phù hợp của từng biện pháp, bài viết đề xuất định hướng canh tác phù hợp điều kiện sinh thái tại Việt Nam nhằm nâng cao năng suất, chất lượng tinh dầu và hiệu quả sản xuất.

Quản lý phụ phẩm nông nghiệp theo hướng kinh tế tuần hoàn ở cấp cộng đồng ngày càng thu hút sự quan tâm trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ chiếm ưu thế và các dòng phụ phẩm phát sinh phân tán tại khu vực nông thôn. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện có vẫn còn phân tán về cách tiếp cận, quy mô phân tích và trọng tâm nghiên cứu, gây khó khăn cho việc so sánh và khái quát hóa các mô hình cộng đồng. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp tổng quan tài liệu có hệ thống, phân tích 50 công trình khoa học và tài liệu chính sách trong nước và quốc tế nhằm hệ thống hóa các cách tiếp cận quản lý phụ phẩm nông nghiệp theo hướng tuần hoàn ở cấp cộng đồng. Kết quả tổng hợp cho thấy các nghiên cứu thường nhấn mạnh vai trò của tổ chức cộng đồng và cơ chế phối hợp đa tác nhân, sự phù hợp giữa công nghệ xử lý và quy mô địa phương, cùng với các điều kiện tài chính - thể chế hỗ trợ trong việc duy trì các mô hình cộng đồng. Trên cơ sở đó, bài báo khái quát hóa một mô hình phân tích nhằm làm rõ mối quan hệ giữa các điều kiện đầu vào, cơ chế vận hành và các kết quả môi trường - xã hội trong quản lý phụ phẩm nông nghiệp theo hướng tuần hoàn ở cấp cộng đồng.

Nghiên cứu xem xét biến động phát thải CO2 của ngành công nghiệp Việt Nam trong giai đoạn 2007-2022. Kết quả cho thấy, phát thải CO2 từ ngành công nghiệp đã tăng 3,2 lần từ năm 2022 so với năm 2007 dẫn tới áp lực mà môi trường phải gánh chịu. Bằng các số liệu thứ cấp từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế và Cơ quan Thống kê quốc gia kết hợp với phương pháp LMDI (logarithmic mean Divisia index), nghiên cứu đã chỉ ra bốn nguyên nhân thúc đẩy sự gia tăng phát thải CO2 của ngành công nghiệp, bao gồm: hiệu ứng lao động, hiệu ứng thu nhập, hiệu ứng cấu trúc năng lượng và hiệu ứng cường độ carbon. Trong khi đó, hiệu ứng cường độ năng lượng tái tạo đóng vai trò kiềm chế phát thải CO2 ngành công nghiệp, mặc dù mức đóng góp này còn khiêm tốn. Nghiên cứu đề xuất cần cải tiến công nghệ sản xuất, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu theo hướng dịch vụ và công nghệ cao nhằm tăng năng suất lao động, cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng và hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong sản xuất.