Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam

Nghiên cứu thực hiện nhằm đánh giá một số đặc điểm hình thái và mức độ đa dạng di truyền của các giống bưởi đỏ thu thập tại miền Bắc Việt Nam. Vật liệu nghiên cứu gồm 16 giống bưởi đỏ thu thập trong năm 2025. Các chỉ tiêu hình thái lá, quả được mô tả, hoa được quan sát dưới kính soi nổi STECK JSZ5B với thị kính 10x, vật kính 1-4,5x; phân tích đa dạng di truyền bằng NTSYS 2.1 và phân tích đa biến PCA và phân tích cụm. Kết quả cho thấy các giống bưởi đỏ có sự khác biệt rõ rệt về kích thước lá, hoa, quả và các chỉ tiêu chất lượng, với hệ số biến động (CV%) dao động từ trung bình đến cao, phản ánh mức độ đa dạng hình thái cao. Phân tích đa dạng di truyền dựa trên 18 tính trạng cho hệ số tương đồng từ 0,10–0,38 và phân thành 04 nhóm. Kết quả PCA cho thấy sự phân hóa giữa các giống chủ yếu do các chỉ tiêu chất lượng quả chi phối và phù hợp với kết quả phân nhóm di truyền. Một số mẫu như M2, M5, M6, M10, M11, M12, M13 có chất lượng tốt, mẫu M4, M10 và M13 có khối lượng hạt thấp. Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ bảo tồn và khai thác bền vững nguồn gen bưởi đỏ tại Việt Nam.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá ảnh hưởng của tỷ lệ phối trộn đất phù sa và nguyên liệu từ vỏ trấu và xơ dừa làm giá thể trên cây hoa dạ yến thảo rủ (Petunia hybrida L.). Thí nghiệm gồm hai nhân tố: 3 tỷ lệ phối trộn (v/v) (T0: 100% nguyên liệu; T1: 4 nguyên liệu : 1 đất; T2: 2 nguyên liệu : 1 đất) và 5 loại nguyên liệu làm giá thể  (TX: Trấu hun + xơ dừa; G0: Trấu + xơ dừa không ủ; G1, G3, G5: Trấu + xơ dừa ủ lần lượt 1, 3 và 5 tuần). Kết quả cho thấy nguyên liệu xử lý ủ và tỷ lệ trộn đất phù sa cao giúp giảm tỷ lệ C/N và ổn định pH. Tỷ lệ trộn nguyên liệu với đất phù sa không ảnh hưởng rõ rệt đến sinh trưởng và phát triển của cây. Các công thức có sử dụng nguyên liệu ủ dài hơn cải thiện rõ rệt đường kính tán, số nhánh cấp 1 và số lượng hoa tốt hơn G0 và TX. Đặc biệt, công thức T2G3 (nguyên liệu ủ 3 tuần: đất tỷ lệ 2:1) cho hiệu quả cao nhất với số hoa đạt 178,2 hoa/cây và thời gian ra hoa sớm nhất (27,33 ngày). Sử dụng nguyên liệu ủ vỏ trấu và xơ dừa trong 3 tuần làm giá thể phù hợp cho sản xuất hoa dạ yến thảo trồng chậu.

Trong xét nghiệm sinh học phân tử, đặc tính của mồi, bao gồm mức phù hợp với trình tự đích và xu hướng hình thành cấu trúc thứ cấp, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả PCR. Tuy nhiên, trong xét nghiệm waterfowl reovirus (WRV), những yếu tố này hiện ít được quan tâm. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá chất lượng hai cặp mồi RT-PCR DRV.320F/320R và DRV.368F/368R thông qua công cụ tin sinh học và thực nghiệm. Kết quả cho thấy DRV.368 có mức độ phù hợp trình tự cao hơn tại vùng 3′ và xu hướng hình thành cấu trúc thứ cấp thấp hơn so với DRV.320, đặc biệt ở mồi ngược. Phù hợp với các đặc điểm này, DRV.368F/368R duy trì khả năng khuếch đại ổn định trên dải điều kiện khảo sát rộng hơn và cho tỷ lệ phát hiện mẫu dương tính cao hơn khi xét nghiệm với 56 mẫu bệnh phẩm. Tính đặc hiệu của cả hai cặp mồi được xác nhận ở mức thiết kế và giải trình tự sản phẩm. Tổng hợp các kết quả cho thấy DRV.368F/368R là cặp mồi phù hợp hơn cho phát hiện WRV bằng RT-PCR trong điều kiện nghiên cứu hiện tại. 

Nghiên cứu nhằm khảo sát thành phần loài và mật độ động vật phiêu sinh (ĐVPS) trong các ao nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh, tỉnh Cà Mau. Mẫu ĐVPS được thu tại 6 ao tôm, trong đó 3 ao có mật độ 150-200 con/m2 (A1) và 3 ao có mật độ 250-350 con/m2 (A2). Tổng cộng có 10 đợt thu mẫu với chu kỳ thu 7 ngày/lần trong suốt vụ nuôi. Nghiên cứu đã xác định được 32 loài ĐVPS, trong đó Protozoa có số loài cao nhất là 10 loài, kế tiếp là Copepoda có 9 loài, các nhóm còn lại biến động từ 5-8 loài. Thành phần loài ĐVPS không có sự chênh lệch lớn giữa hai mật độ nuôi tôm khác nhau. Tuy nhiên, mật độ ĐVPS trung bình qua các đợt khảo sát của nhóm A1 thấp hơn A2. Các ao tôm có mật độ ĐVPS thấp hơn so với các kênh cấp. Mật độ ĐVPS trung bình của nhóm ao A1, A2 và kênh cấp biến động lần lượt từ từ 106.722 ± 85.564 ct/m3, 148.196 ± 154.457 ct/m3, và 303.148 ± 130.721 ct/m3. Tính đa dạng thành phần loài ĐVPS từ thấp đến trung bình. Chất lượng nước là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phân bố của ĐVPS trong các ao nuôi tôm. 

Nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của nhiệt độ bảo quản (4°C và 30°C) và chất mang (dextrose, lactose, skim milk và cám gạo) đến khả năng sống và hoạt tính protease của chủng Lactobacillus plantarum LAB8.1CM trong các chế phẩm dạng bột trong 90 ngày. Kết quả cho thấy ở 4°C, mật độ vi khuẩn ở các sản phẩm duy trì ổn định hơn so với bảo quản ở 30°C. Trong đó, skim milk cho hiệu quả bảo vệ tốt nhất ở 4°C với tốc độ suy giảm thấp chỉ  0,004 ± 0,002/ngày, trong khi ở 30°C, giá trị này tăng lên đáng kể với trung bình 0,05 ± 0,002/ngày. Ngược lại, dextrose cho hiệu quả bảo vệ thấp nhất với tốc độ suy giảm lần lượt 0,017 ± 0,002/ngày ở 4°C và  0,062 ± 0,001/ngày ở 30°C. Hoạt tính protease giảm dần theo thời gian bảo quản, tuy nhiên ở 4°C hoạt tính cao hơn gấp 2 lần so với 30°C. Đáng chú ý, kết quả không ghi nhận được sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P >0,05) về hoạt tính protease giữa các chất mang, cũng như tương tác giữa nhiệt độ bảo quản và chất mang (P >0,05). Nhìn chung, việc bảo quản ở nhiệt độ thấp kết hợp với chất mang phù hợp là yếu tố then chốt giúp duy trì khả năng sống và hoạt tính sinh học của chủng Lactobacillus plantarum LAB8.1CM trong chế phẩm vi sinh dạng bột.

Nghiên cứu này nhằm đánh giá hiện trạng phân bố không gian và mùa vụ sinh sản của nguồn giống thủy sản ở vùng biển ven bờ và vùng lộng tỉnh Thanh Hóa, làm cơ sở khoa học cho việc đề xuất các khu vực cấm khai thác thủy sản có thời hạn. Số liệu được thu thập từ các đợt điều tra trứng cá, cá con và ấu trùng tôm trong giai đoạn  2024-2025, kết hợp với dữ liệu sinh học nghề cá của các loài hải sản kinh tế chủ yếu. Kết quả cho thấy nguồn giống phân bố không đồng đều, tập trung cao ở dải ven bờ gắn với hệ thống cửa sông và vùng biển xung quanh Hòn Mê, trong khi vùng lộng đóng vai trò quan trọng như khu vực ương dưỡng. Mặc dù các loài sinh sản quanh năm, giai đoạn tháng 4-5 ghi nhận số lượng loài sinh sản tập trung cao nhất. Trên cơ sở tích hợp phân bố nguồn giống và mùa vụ sinh sản, nghiên cứu đã đề xuất 5 khu vực cấm khai thác thủy sản có thời hạn với tổng diện tích 216.587ha ở vùng biển Thanh Hóa, góp phần bảo vệ các giai đoạn sớm của vòng đời và hỗ trợ phục hồi bền vững nguồn lợi thủy sản ven bờ.

Nghiên cứu này phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của người sử dụng đất đối với dịch vụ hành chính công về đất đai cấp địa phương thông qua mô hình cấu trúc tuyến tính bình phương nhỏ nhất từng phần  (PLS-SEM). Khung phân tích gồm năm nhóm yếu tố: chất lượng thủ tục hành chính; năng lực và thái độ phục vụ của cán bộ; minh bạch và trách nhiệm giải trình; hạ tầng công nghệ và dịch vụ công trực tuyến; và tiếp nhận, hỗ trợ, phản hồi. Kết quả nghiên cứu từ dữ liệu điều tra 400 người sử dụng đất cho thấy mô hình có khả năng giải thích và dự báo tốt (R2 = 0,727; Q2 = 0,516). Yếu tố tiếp nhận, hỗ trợ và phản hồi có tác động mạnh nhất đến sự hài lòng, tiếp đến là năng lực và thái độ phục vụ của cán bộ, trong khi các yếu tố minh bạch và hạ tầng công nghệ không có ý nghĩa thống kê. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của chất lượng tương tác trong nâng cao sự hài lòng và cung cấp khung tham chiếu thực tiễn giúp nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính tại địa phương.

Nghiên cứu này xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua thực phẩm có nguồn gốc từ côn trùng của người tiêu dùng tại thành phố Hà Nội. Dựa trên mẫu khảo sát 275 người tiêu dùng, phương pháp phân tích nhân tố khám phá và hồi quy được sử dụng nhằm xác định yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua ba dạng sản phẩm: côn trùng nguyên dạng, thực phẩm từ bột côn trùng và thực phẩm được nuôi từ côn trùng. Kết quả cho thấy khi mức độ e ngại giảm một bậc trong thang đo Likert 7 bậc thì ý định mua thực phẩm từ bột côn trùng và thực phẩm được nuôi từ côn trùng tăng tương ứng khoảng 0,17 và 0,20 bậc. Ngược lại, cảm giác ghê sợ đối với thực phẩm côn trùng làm giảm ý định mua côn trùng nguyên dạng khoảng 0,27 bậc. Trong khi đó, mức độ quan tâm đến thực phẩm côn trùng làm tăng ý định mua côn trùng nguyên dạng và thực phẩm từ bột côn trùng lần lượt khoảng 0,36 và 0,35 bậc. Các yếu tố nhân khẩu học chỉ thể hiện ảnh hưởng hạn chế và không nhất quán giữa các mô hình. Nghiên cứu đề xuất các hàm ý chính sách nhằm thúc đẩy hành vi tiêu dùng thực phẩm từ côn trùng tại các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam.

Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội. Dựa trên phân tích nguồn số liệu thứ cấp kết hợp kết quả thảo luận nhóm, kết quả nghiên cứu cho thấy doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội của thành phố: chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, tạo việc làm cho hơn 48% lực lượng lao động trong các doanh nghiệp và đóng góp đáng kể vào tổng sản phẩm trên địa bàn thành phố. Mặc dù đạt được mức tăng trưởng tích cực về số lượng (bình quân 2,33%/năm), nguồn vốn (5,3%/năm) và doanh thu thuần (6,9%/năm), khu vực này vẫn tồn tại những hạn chế về khả năng tiếp cận vốn, năng lực quản trị, phạm vi thị trường và mức lợi nhuận, đặc biệt ở nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ. Trên cơ sở đó bài viết đề xuất các giải pháp bao gồm tăng cường khả năng tiếp cận vốn, cải thiện năng lực quản trị và chất lượng nhân lực, thúc đẩy chuyển đổi số, mở rộng thị trường và hoàn thiện môi trường kinh doanh nhằm thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa của thành phố trong thời gian tới

Đặt trong bối cảnh các khoảng trống thể chế của nền kinh tế đang phát triển, nghiên cứu này tích hợp Lý thuyết Vốn xã hội và Khung Sinh kế bền vững để giải mã cơ chế sinh tồn của lực lượng lao động di cư phi chính thức. Sử dụng chiến lược lấy mẫu đánh chặn không-thời gian, dữ liệu từ 238 người bán hàng rong nông sản tại Hà Nội được phân tích bằng phương pháp PLS-SEM. Kết quả khẳng định năng lực thích ứng vỉa hè đóng vai trò trung gian cốt lõi, chuyển hóa nguồn lực mạng lưới thành hiệu quả sinh kế bền vững, trong đó vốn xã hội bắc cầu tạo ra đòn bẩy đáng kể so với vốn liên kết. Bằng việc khái niệm hóa các chiến thuật này thành năng lực động phi chính thức, nghiên cứu phản biện lại các chính sách giải tỏa cực đoan, đồng thời tham mưu mô hình quản trị đô thị bao trùm nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng nông sản, duy trì an ninh lương thực và bám sát các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs)

Mục tiêu của nghiên cứu này là ước lượng các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định tái mua vú sữa tím Lộc - Mãi của người tiêu dùng tại thành phố Cần Thơ. Dựa trên dữ liệu khảo sát 160 người tiêu dùng, nghiên cứu thực hiện kiểm định Cronbach’ Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và hồi quy Binary Logistic. Kết quả cho thấy có ba nhân tố ảnh hưởng đến quyết định tái mua vú sữa tím Lộc - Mãi gồm: (i) Chất lượng; (ii) Tiện lợi và (iii) Khuyến mãi, truyền thông. Từ các phát hiện này, bài viết đề xuất các hàm ý quản trị giúp nâng cao khả năng tái mua vú sữa tím Lộc - Mãi.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức tổ chức sản xuất và quản trị nông nghiệp, phát triển nhân lực hợp tác xã nông nghiệp trở thành một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã. Bài báo tổng hợp và phân tích kinh nghiệm quốc tế về phát triển nhân lực hợp tác xã nông nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số qua phương pháp tổng quan tài liệu. Nghiên cứu tập trung phân tích kinh nghiệm các quốc gia có hệ thống hợp tác xã phát triển để làm rõ mô hình đào tạo, cơ chế hỗ trợ và sự tham gia của các chủ thể trong phát triển nhân lực hợp tác xã. Trên cơ sở đó, bài báo chỉ ra yếu tố quan trọng thúc đẩy phát triển nhân lực hợp tác xã trong bối cảnh chuyển đổi số như vai trò định hướng của nhà nước, sự liên kết giữa hợp tác xã với các cơ sở đào tạo - nghiên cứu và sự tham gia của doanh nghiệp công nghệ trong hệ sinh thái nông nghiệp số. Từ đó, nghiên cứu rút ra bài học kinh nghiệm có giá trị tham khảo cho Việt Nam trong việc thúc đẩy phát triển nhân lực hợp tác xã nông nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp bền vững. 

Đa dạng sinh kế của nông hộ là chiến lược thích ứng quan trọng trước các biến động về kinh tế, xã hội và môi trường. Bài viết tổng quan các nghiên cứu nhằm làm rõ vai trò và yếu tố ảnh hưởng đến đa dạng sinh kế. Tài liệu được thu thập từ các cơ sở dữ liệu khoa học trong và ngoài nước, bao gồm bài báo, báo cáo nghiên cứu và sách chuyên khảo công bố chủ yếu từ năm 2015 đến 2025. Kết quả cho thấy đa dạng sinh kế không chỉ giúp phân tán rủi ro, ổn định thu nhập trước các cú sốc về khí hậu và thị trường mà còn tạo cơ hội mở rộng hoạt động kinh tế, nâng cao thu nhập và tăng cường an ninh lương thực cho nông hộ. Đa dạng sinh kế chịu tác động của nhiều yếu tố như nguồn lực của nông hộ, điều kiện tài nguyên, thị trường và cơ sở hạ tầng, môi trường thể chế - chính sách và các rủi ro và cú sốc bên ngoài. Kết quả nghiên cứu gợi ý rằng việc thúc đẩy đa dạng sinh kế cần được hỗ trợ bởi các chính sách phát triển phù hợp nhằm hướng tới sinh kế nông hộ bền vững và thích ứng tốt hơn với bối cảnh biến động hiện nay.

Trong bối cảnh kinh tế tri thức và chuyển đổi số, nhân lực đóng vai trò quyết định đến năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tại Việt Nam, hệ thống chính sách hỗ trợ phát triển nhân lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đã từng bước được hoàn thiện thông qua Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 và các văn bản hướng dẫn, song thực tiễn triển khai còn nhiều khó khăn như thủ tục hành chính phức tạp, nội dung hỗ trợ chưa bám sát nhu cầu thực tế. Bằng phương pháp tổng quan tài liệu diễn giải, bài viết phân tích kinh nghiệm của các quốc gia như Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số quốc gia khác trong việc thiết lập các quỹ phát triển kỹ năng, mô hình đào tạo liên kết và mạng lưới tư vấn quản trị chuyên nghiệp. Kết quả nghiên cứu cho thấy Việt Nam chuyển dịch từ tư duy phân bổ nguồn lực đơn thuần sang kiến tạo hệ sinh thái đồng bộ dựa trên hệ thống các trụ cột chính sách; nhấn mạnh lộ trình ưu tiên giai đoạn 2026-2030 với việc thúc đẩy mô hình Triple Helix thông qua vai trò cầu nối của các Hiệp hội Doanh nghiệp địa phương; ứng dụng công nghệ số và đơn giản hóa quy trình để nâng cao hiệu quả hỗ trợ phát triển nhân lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.