Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến khả năng nhân giống cây dâu Hà Bắc (Morus alba L.) bằng phương pháp giâm cành. Thí nghiệm được tiến hành trong điều kiện nhà lưới có mái che tại Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, trong vụ Đông Xuân 2022-2023. Bốn thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD) với bốn lần nhắc lại, gồm các yếu tố: giá thể, vị trí cắt cành, chiều dài đoạn cành giâm và chế phẩm xử lý ra rễ. Kết quả cho thấy, giá thể gồm “đất + phân chuồng” : trấu hun : xơ dừa với tỷ lệ 5:2:2 cho kết quả tốt nhất, với tỷ lệ hom sống đạt 80,0% và tỷ lệ hom ra rễ đạt 61,7%, số rễ trung bình 5,9 rễ/cây, chiều dài rễ 4,3cm. Chiều dài đoạn cành giâm 20cm, lấy ở vị trí gốc cành cho tỷ lệ bật mầm và ra rễ cao nhất. Việc sử dụng chế phẩm xử lý ra rễ giúp tăng tỷ lệ ra rễ, chiều dài và số lượng rễ; trong đó, Bimix cho hiệu quả cao nhất, làm tăng chiều dài chồi 40,6% so với đối chứng xử lý nước lã. Kết quả này là cơ sở để hoàn thiện quy trình nhân rộng kỹ thuật nhân giống dâu Hà Bắc bằng giâm cành, phục vụ bảo tồn, đa dạng nguồn giống và phát triển bền vững ngành trồng dâu nuôi tằm.

Bệnh thối gốc, rễ là một trong những tác nhân nguy hiểm gây thiệt hại nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng cây sắn tại nhiều vùng trồng ở Việt Nam, đặc biệt tại các tỉnh miền núi phía Bắc. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm xác định và đánh giá một số đặc điểm sinh học của tác nhân gây bệnh. Kỹ thuật phân lập, lây nhiễm nhân tạo, xác định đặc điểm hình thái và phân tích trình tự vùng ITS của tác nhân gây bệnh đã được áp dụng trong nghiên cứu này. Kết quả đã xác định được chủng nấm Agroathelia rolfsii YBS24 là tác nhân gây bệnh thối gốc, rễ cây sắn. Nấm sinh trưởng tốt nhất trên môi trường PDA, trong phạm vi pH từ 4 đến 9, trong đó pH tối ưu là từ 5-8, khoảng nhiệt độ từ 15-35C, trong đó nhiệt độ tối ưu là từ 25-30C. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng trừ bệnh hiệu quả và bền vững.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng, phát triển, năng suất và hiệu quả kinh tế của các giống cà chua bi trong vụ Thu - Đông 2024 ở tỉnh Hưng Yên. Thí nghiệm được bố trí theo kiểu ô lớn - ô nhỏ (Split-plot) gồm ba mức mật độ (MĐ1: 25.000 cây/ha, MĐ2: 20.000 cây/ha, MĐ3: 16.666 cây/ha) và bốn giống cà chua bi (HT144, HT136, QH3, QH9), với ba lần lặp lại. Kết quả cho thấy mật độ trồng có ảnh hưởng rõ rệt đến sinh trưởng và năng suất của cà chua bi; trong đó, mật độ MĐ2 cho chiều cao cây, tỷ lệ đậu quả cao và năng suất thực thu tối ưu. Về năng suất của các giống, HT144 và QH9 cho năng suất cao nhất. Tổ hợp MĐ2-QH3 và MĐ2-QH9 cho lợi nhuận kinh tế cao nhất, lần lượt là 943,3 và 904,3 triệu đồng/ha. Sự kết hợp giữa mật độ 20.000 cây/ha và các giống HT144, QH3 hoặc QH9 được xác định là phù hợp nhất cho sản xuất cà chua bi vụ Thu - Đông tại vùng nghiên cứu nhằm tối ưu hóa hiệu quả sản xuất, nâng cao giá trị kinh tế và phát triển bền vững cây cà chua bi.

Nghiên cứu này nhằm làm rõ nền tảng di truyền liên quan đến hình thái và kích thước hạt gạo, qua đó cung cấp sơ sở khoa học phục vụ công tác chọn tạo giống lúa chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu thị trường. Phân tích tương quan trên toàn hệ gen (GWAS - Genome-wide Association Study) được thực hiện với các tính trạng hình thái và cấu trúc hạt của 102 nguồn gen gạo màu. Phân tích GWAS được tiến hành bằng phần mềm TASSEL, áp dụng mô hình MLM, sử dụng 60224 SNPs. Kết quả phân tích đã xác định được 31 vị trí di truyền tính trạng số lượng  (QTL - quantitative trait locus) liên quan đến các tính trạng số lượng gồm chiều dài hạt thóc, chiều rộng hạt thóc, chiều dài hạt gạo, chiều rộng hạt gạo, độ dày hạt gạo, tỷ lệ chiều dài/rộng hạt thóc, tỷ lệ chiều dài/rộng hạt gạo, màu sắc vỏ trấu và màu sắc hạt gạo. Trong số 31 QTLs được xác định, có 8 QTLs trùng với các QTL/gen đã được công bố trước đó và 23 QTL mới. Kết quả này cung cấp thông tin trong nghiên cứu cấp độ phân tử và chọn tạo giống gạo màu tiếp theo.

Bài báo trình bày kết quả đánh giá nhanh mức độ nhiễm mặn, pH của đất và nước khu vực dự án đô thị mới tại xã Bến Lức tỉnh Tây Ninh và dự đoán nguy cơ ảnh hưởng xấu đến cây cảnh quan. Các mẫu nước và đất đại diện đã được thu thập để xác định độ dẫn điện (EC) và giá trị pH; đồng thời, các loài cây cảnh quan tiềm năng trong và gần khu vực dự án đô thị cũng được tiến hành khảo sát. Kết quả đo độ mặn của nước mặt thể hiện qua chỉ số EC dao động từ 316-2.209 µS/cm; trong khi độ mặn của đất ở mức trung bình đến không nhiễm mặn với ECdc dịch chiết đất từ 204-1.676 µS/cm. Đất và nước tại khu vực dự án có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến cây cảnh quan nếu không có biện pháp kỹ thuật tác động phù hợp; dự đoán nguy cơ sẽ ở mức cao hơn khi chuyển sang mùa khô do trùng hợp với thời gian nguồn nước từ sông Vàm Cỏ Đông bị nhiễm mặn. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu đã đề xuất giải pháp kỹ thuật và loại cây xanh phù hợp để hạn chế tác động tiêu cực của mặn đến cây cảnh quan trong khu vực khi các công trình mới sẽ xây dựng. 

Nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của thức ăn đến tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá hồng mi Ấn Độ giai đoạn 1-30 ngày, kể từ khi cá bắt đầu sử dụng thức ăn ngoài. Thí nghiệm gồm 4 nghiệm thức (NT): NT1 cho ăn Moina (MN) từ ngày 1-14, trùn chỉ (TC) từ ngày 15-21, thức ăn tổng hợp (TH) từ ngày 22-30; NT2 cho ăn MN từ ngày 1-7, MN + TC từ ngày 8-14, TC + TH từ ngày 15-21 và TH từ ngày 22-30; NT3 cho ăn MN từ ngày 1-7 và TH từ ngày 8-30; NT4 cho ăn TH từ ngày 1-30. MN và TC được sử dụng ở dạng sinh khối tươi, TH dạng bột mịn, hàm lượng đạm 42%. Mật độ ương là 10 cá bột/l, mỗi NT lặp lại 3 lần tại cùng thời điểm. Kết quả cho thấy thức ăn ảnh hưởng rõ rệt đến tăng trưởng chiều dài, khối lượng và tỷ lệ sống của cá (P <0,05). NT1 đạt giá trị cao nhất về chiều dài (22,29 ± 0,034mm), khối lượng (11,46 ± 0,024mg) và tỷ lệ sống (75,67 ± 0,67%), trong khi NT4 thấp nhất, tương ứng 12,23 ± 0,005mm; 4,50 ± 0,024mg; và 29,0 ± 1,0%. Việc sử dụng thức ăn sống ở giai đoạn đầu kết hợp chuyển dần sang TH giúp cải thiện tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá.

Nghiên cứu này nhằm phân tích hiện trạng và đánh giá hiệu quả hoạt động của hai mô hình thủy lợi cơ sở: hợp tác xã và tổ hợp tác tại vùng Quản Lộ - Phụng Hiệp, Đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam. Nghiên cứu được thực hiện bằng cách thu thập thông tin sơ cấp của 102 tổ chức và phỏng vấn sâu bằng bảng hỏi 225 cán bộ quản lý. Dữ liệu điều tra được phân tích bằng phương pháp phân tích thống kê mô tả và phân tích định tính. Kết quả cho thấy, các hợp tác xã thể hiện ưu thế vượt trội về tư cách pháp nhân, năng lực tài chính, nguồn nhân lực và khả năng đa dạng hóa dịch vụ. Ngược lại, mô hình tổ hợp tác linh hoạt hơn nhưng đối mặt với nhiều rủi ro về quản trị. Mức độ ứng dụng công nghệ còn rất thấp ở cả hai mô hình, dù hợp tác xã cho thấy xu hướng tiếp cận công nghệ quản lý số hóa cao hơn. Nghiên cứu khuyến cáo các tổ chức thủy lợi cơ sở nên chuyển đổi sang mô hình hợp tác xã thay vì tổ hợp tác, tăng cường đầu tư bảo trì, đa dạng hóa nguồn thu và tăng cường chuyển đổi số. 

Gạo lứt là một loại ngũ cốc nguyên hạt có nhiều chất xơ, chất chống oxy hóa, nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng. Sản phẩm này phù hợp với những người ăn kiêng hay người có bệnh lý như tiểu đường tuýp 2, cao huyết áp, béo phì, có nguy cơ đột quỵ hay cholesterol cao. Nghiên cứu này nhằm mục đích phân loại hạt gạo lứt Đen và lứt Huyết Rồng dựa trên các đặc trưng hình thái học. Ảnh chụp các mẫu hạt gạo lứt được tiền xử lý để tách tời từng hạt riêng biệt kèm theo ảnh mặt nạ tương ứng bằng mô hình SAM. Mỗi hạt này tiếp tục được phân tích để trích xuất các thông tin quan trọng về hình thái học liên quan tới cấu trúc hình học bao gồm 19 đặc trưng độc lập. Các đặc trưng này được phân tích bằng các mô hình học máy: cây quyết định (DT), rừng ngẫu nhiên (RF) và máy vector hỗ trợ (SVM). Kết quả cho thấy cả ba mô hình học máy đều cho kết quả với độ chính xác cao, đặc biệt là SVM, với độ chính xác đạt 76%. Mô hình SVM cũng vượt trội hơn các mô hình DT và RF với các chỉ số Recall, F1-Score đạt lần lượt là 83% và 80,2% cho mẫu gạo lứt Đen. Tuy nhiên, các chỉ số này cho mẫu Huyết Rồng chỉ đạt dưới 70% do tính chất chồng lấn của các thuộc tính trong không gian đặc trưng. 

Fusarium solani là một loài nấm gây bệnh hại nghiêm trọng trên cây cà chua. Chúng tôi tiến hành xây dựng phương pháp lây nhiễm nhân tạo F. solani trên lá cà chua tách rời nhằm tạo mô hình thử nghiệm thuận lợi cho các nghiên cứu về bệnh hại thực vật. Bào tử nấm F. solani thu từ đĩa môi trường Potato Dextrose Agar (PDA) sau khi nuôi cấy ở 28°C trong 7 ngày được sử dụng cho các thí nghiệm. Các yếu tố thử nghiệm bao gồm môi trường pha loãng bào tử nấm, mật độ bào tử nấm, vật liệu lá và thể tích giọt dung dịch lây nhiễm. Quy trình lây nhiễm bao gồm kỹ thuật nhuộm trypan blue cho phép phát hiện mô bị lây nhiễm ở giai đoạn đầu. Kết quả cho thấy quá trình xâm nhiễm của nấm diễn ra thuận lợi khi sử dụng môi trường pha loãng 1/2 PDB với mật độ 106 bào tử/ml, thể tích giọt lây nhiễm là 20-30l, sử dụng lá thứ 4 tính từ ngọn của cây cà chua 6 tuần tuổi. Quy trình được áp dụng hiệu quả trong thí nghiệm lây nhiễm nấm F. solani để đánh giá hoạt tính kháng nấm của dịch nuôi vi khuẩn. Quy trình này có thể áp dụng trong các thí nghiệm lây nhiễm nấm F. solani ở cây cà chua hoặc tham khảo có điều chỉnh để lây nhiễm trên các cây trồng khác. 

Với sự phát triển của hệ thống chuồng nuôi công nghiệp, điện năng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong chăn nuôi lợn. Bài báo đo lường hiệu quả sử dụng điện và yếu tố ảnh hưởng trong chăn nuôi lợn thịt trên địa bàn thành phố Hà Nội. Nghiên cứu được tiến hành dựa trên khảo sát 122 trang trại chăn nuôi lợn, áp dụng phương pháp phân tích màng bao dữ liệu (DEA) với vector phụ và hàm hồi quy đa biến. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng hiệu quả sử dụng điện của các trang trại tương đối thấp, với giá trị bình quân là 33,20%. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng điện bao gồm kiểu chuồng nuôi, thời gian nuôi, mật độ nuôi, chi phí thức ăn chăn nuôi. Kết quả nghiên cứu phản ánh một thực tế là chuồng kín tiêu tốn nhiều điện hơn so với chuồng hở, đánh đổi lại việc đảm bảo điều kiện chuồng nuôi tốt hơn. Từ các phát hiện trên, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp giúp trang trại nâng cao hiệu quả sử dụng điện như đẩy nhanh thời gian nuôi, gia tăng mật độ lợn ở mức hợp lý và nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn chăn nuôi. 

Mục đích của nghiên cứu nhằm xác định yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tái sử dụng sản phẩm may mặc của sinh viên, nghiên cứu trường hợp tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm thúc đẩy hành vi thải loại bền vững của nhóm người tiêu dùng này. Trên cơ sở kế thừa các nghiên cứu trước đây, kết hợp với phương pháp nghiên cứu kinh tế lượng, nhóm tác giả đã phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tái sử dụng quần áo trong điều kiện suy giảm về mặt vật lý và quần áo còn tốt nhưng thiếu sự kết nối với người sử dụng, với quy mô mẫu khảo sát thuận tiện 1.019 đáp viên. Kết quả cho thấy, tiết kiệm chi phí và thái độ của sinh viên đối với hành vi tái sử dụng có tác động tích cực tới việc thực hiện hành vi; yếu tố giới tính chỉ tác động có ý nghĩa tới quyết định này đặt trong điều kiện có sự hao mòn về bề ngoài của quần áo; trong khi đó sự quan tâm tới môi trường và chuẩn chủ quan chưa đủ mạnh để tác động trực tiếp tới việc thực hiện hành vi này. 

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, năng lực công nghệ thông tin (CNTT) của người dân được xem là nền tảng để hình thành công dân số và thúc đẩy phát triển bao trùm. Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng năng lực CNTT của các thành viên hộ gia đình trên phạm vi cả nước, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao năng lực số. Dựa trên dữ liệu Khảo sát Mức sống Hộ gia đình Việt Nam năm 2024 (VHLSS 2024), nghiên cứu phân tích ba cấu phần chính: năng lực máy tính, năng lực internet và năng lực thông tin. Kết quả cho thấy năng lực CNTT của người dân còn thấp và phân hóa rõ rệt giữa thành thị và nông thôn. Phần lớn người dân chỉ sở hữu kỹ năng cơ bản trong khi các kỹ năng nâng cao về sáng tạo, năng suất và an toàn thông tin vẫn hạn chế. Khoảng cách số về hạ tầng, thu nhập và kỹ năng là thách thức lớn trong tiến trình chuyển đổi số toàn diện. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các định hướng chính sách gồm: mở rộng hạ tầng số, triển khai đào tạo kỹ năng CNTT cộng đồng, tích hợp giáo dục an toàn thông tin và xây dựng khung năng lực số quốc gia nhằm nâng cao năng lực CNTT của người dân.

Du lịch làng nghề là sự kết hợp hài hòa giữa phát triển du lịch và phát triển nghề thủ công đặc trưng của mỗi làng nghề. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng, từ đó để xuất các giải pháp phát triển du lịch tại làng nghề truyền thống miến dong Phia Đén, tỉnh Cao Bằng. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích SWOT, phương pháp thu thập thông tin thứ cấp, thu thập thông tin sơ cấp với 36 hộ gia đình và 30 du khách, thảo luận nhóm với 16 người tham gia, phỏng vấn sâu 6 cán bộ cấp tỉnh liên quan đến du lịch và làng nghề. Kết quả cho thấy làng nghề truyền thống miến dong Phia Đén có tiềm năng du lịch lớn, tuy nhiên hoạt động du lịch của làng nghề còn rất hạn chế. Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng, nhóm nghiên cứu đã đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động du lịch tại làng nghề, các giải pháp gồm: Xây dựng sản phẩm du lịch và thúc đẩy liên kết giữa các hộ sản xuất miến dong trong làng nghề; Kết nối, quảng bá du lịch; Xây dựng nguồn nhân lực về du lịch; Quy hoạch, xây dựng cơ sở hạ tầng; Nâng cao chất lượng, hoàn thiện mẫu mã bao bì sản phẩm miến dong.

Bài viết tập trung một số vấn đề lý luận cơ bản về phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện - một trụ cột quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội đa tầng, góp phần mở rộng diện bao phủ, nâng cao phúc lợi xã hội và bảo đảm công bằng cho người lao động đặc biệt là lao động khu vực phi chính thức. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tổng quan hệ thống, kết hợp phân tích nội dung và chủ đề từ các công trình khoa học trong và ngoài nước, nhằm làm rõ khái niệm, đặc điểm, nội dung và các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện. Kết quả cho thấy, phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện không chỉ dừng lại ở việc gia tăng số lượng người tham gia mà cần được tiếp cận toàn diện trên nhiều khía cạnh: mở rộng phạm vi bao phủ, đảm bảo tính bền vững tài chính, nâng cao chất lượng quản trị và hiệu quả thực thi chính sách. Phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện đòi hỏi phải đổi mới phương thức quản lý và tổ chức thực thi, ứng dụng công nghệ số trong cung cấp dịch vụ công, đồng thời đa dạng hóa hình thức đóng - hưởng để phù hợp với điều kiện kinh tế hộ gia đình và nhu cầu của người lao động